ایران در پیمان مکه: انگیزه‌های پاکستان، ترکیه و عربستان

تابناک نوشت: سه کشور اعلام کردند که این پیمان «علیه هیچ کشور مشخصی» نیست و هدف آن، تقویت «بازدارندگی جمعی» است. ترکیه نیز امضای این پیمان را نوعی مشارکت منطقه‌ای برای استقرار صلح و ثبات دانست و تاکید کرد که عضویت در پیمان مکه، جایگزینی برای حضور این کشور در ناتو نیست. در ارتباط با این پیمان و رویکرد احتمالی ایران نسبت به آن، توجه به نکات زیر اهمیت دارد: 1. **انگیزه‌های کشورهای عضو:** پاکستان به عنوان یک قدرت هسته‌ای که مهمترین محور سیاست خارجی خود را رقابت با هند می‌داند از این پیمان برای تقویت جایگاه اسلام آباد در مقابل دهلی نو استفاده خواهد کرد. پاکستان که با ورود در میانجیگری بین ایران و آمریکا، جایگاه منطقه‌ای خود را ارتقا داد با حضور در ائتلاف سه‌جانبه با عربستان و ترکیه، قصد دارد وزن ژئوپلیتیک خود را در جهان اسلام و منطقه نیز افزایش دهد و تصویر خود به عنوان موسس طالبان و حامی تروریسم را ترمیم کند. 2. **نقش ترکیه:** ترکیه به عنوان عضو ناسازگار پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) اگرچه اعلام کرد پیمان مکه، جایگزین ناتو نخواهد شد، اما با امضای این پیمان، کارت‌های بازی خود را در قبال ناتو افزایش می‌دهد و میزان اتکای خود را به اصحاب آتلانتیک کمتر می‌کند. ترکیه، ساختارهای امنیتی غربی را ناتوان در مقابل نیازهای امنیتی خود می‌داند و از توافق مکه به عنوان یک اهرم تکمیلی برای نقش آفرینی بیشتر در امنیت منطقه استفاده خواهد کرد. 3. **هدف عربستان:** عربستان که مهمترین تهدید امنیتی خود را انصارالله یمن می‌شمارد نیز اصلی‌ترین انگیزه خود از ورود در پیمان مکه را مهار یمن و شکستن محاصره دریایی در باب المندب می‌داند. در عین حال ریاض امیدوار است که در صورت حمله ایران به منافع آمریکا در خاک عربستان، بتواند از مشارکت ترکیه و پاکستان برای بازداشتن ایران استفاده کند. 4. **ناکامی تجاوز آمریکا:** تجاوز آمریکا و اسراییل به ایران و ناکامی در تحقق اهداف خود علیه جمهوری اسلامی ایران که به مثابه یک شکست نظامی آشکار تلقی شد، باعث گردید که کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و بخصوص عربستان در محاسبات امنیت