پرونده کلیدی والفجر 8 و فتح فاو
عملیات والفجر 8 در 20 بهمن 1364 آغاز شد و طی آن نیروهای ایرانی موفق به تصرف فاو شدند. این پیروزی به صورت موازنه جنگ را به نفع ایران تغییر داد و به شکل چشمگیری موقعیت ایران را در جبههها تقویت کرد.
یک سال پس از این فتح، عملیات کربلای 5 در 19 دی 1365 اجرا شد و منطقه شلمچه نیز توسط رزمندگان ایرانی فتح شد. این تحولات باعث تثبیت برتری ایران در جبههها شد و با افزایش فشارها از طرف بلوکهای شرق و غرب، عراق تقویت شد تا به کاهش برتری ایران در جبههها منجر شود.
در ادامه، گشوده شدن جبهههای جدید دریایی و بمباران شهرها توسط عراق در سال 1366 به وضوح نشان داد که فتح فاو، اگرچه نقطه عطفی بود، اما به تنهایی به تغییر پایاندهنده جنگ منجر نشد و در فروردین 1367 فاو به دست نیروهای عراقی افتاد و در نهایت پذیرش قطعنامه 598 کلید خورد.
آنچه از فتح فاو و رخدادهای پس از آن برمیآید، نشان میدهد که این فتح عظیم میتوانست زمینه را برای پایان با قدرت جنگ برای ایران فراهم کند، اما به دلیل تغییرات و شکستهای بعدی تا پذیرش قطعنامه، به نتیجه مطلوب نرسید. با این حال، فتح فاو به عنوان نقطهای تاریخی در دوران جنگ تلقی میشود.
به دنبال فتح فاو، روزنامههای سراسری کشور در 22 بهمن سالگرد انقلاب اسلامی، با انتشار شمارههای فوقالعاده به این دستاورد عظیم اشاره کردند. روزنامه اطلاعات در شماره فوقالعاده سهشنبه 22 بهمن 1364 با تیتر «فاو آزاد شد» به بمباران مراکز حساس دشمن از جمله تاسیسات نفتی و صنعتی عراق در فاو پرداخت و از اهمیت استراتژیک این بندر گفت.
- تاریخ عملیات: 20 بهمن 1364
- نتیجه میدانی: فتح فاو توسط نیروهای ایران
- پیامدهای راهبردی: تقویت موقّت برتری ایران در جبههها و تنگناهای بعدی در برابر عراق
- رویدادهای کلیدی بعدی: عملیات کربلای 5 و فتح شلمچه (دی 1365) و سقوط فاو به دست عراق (فروردین 1367)