امید به زندگی یکی از شاخصهای کلیدی توسعه انسانی است و نشان میدهد در صورت ثابت ماندن روند مرگومیر، نوزادان تولدشده به طور متوسط تا چه سنی خواهند رفت. این شاخص تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله کیفیت خدمات درمانی، تغذیه، رفاه، آموزش، امنیت و سبک زندگی قرار دارد.
بر اساس گزارش سرویس اجتماعی تابناک، روند حرکتی کشورها در بهبود شرایط زندگی از منظر امید به زندگی بررسی میشود. بنا بر تازهترین دادههای سازمان ملل، موناکو با میانگین حدود 88.7 سال در صدر فهرست جهانی است و پس از آن هنگکنگ با 88.4 سال، ژاپن با 88 سال، کره جنوبی با 87.4 سال و سان مارینو با 87.3 سال در رتبههای برتر قرار دارند. این کشورها به علت دسترسی گسترده به خدمات سلامت، درآمد سرانه بالا، تغذیه مناسب و شیوع کمتر بیماریهای قابل پیشگیری شناخته شدهاند.
در سوی دیگر، پایینترین امید به زندگی به کشورهایی تعلق دارد که با فقر، درگیریهای داخلی، ضعف سیستم بهداشت و بیماریهای واگیردار مواجهاند. نیجریه با میانگین حدود 55 سال، کمترین مقدار را دارد. همچنین چاد، جمهوری آفریقای مرکزی، سودان جنوبی و لسوتو در پایینترین رتبههای جهان قرار گرفتهاند و طول عمر در آنها به طور میانگین بین 55 تا 57 سال برآورد میشود.
جایگاه ایران
براساس این رتبهبندی، ایران با امید به زندگی نزدیک به 80 سال در رتبهای حدودی 99 جهان قرار دارد. این جایگاه بالاتر از برخی کشورهای منطقه مانند عراق، پاکستان و افغانستان است، اما پایینتر از کشورهایی چون ترکیه و عربستان سعودی ارزیابی میشود.
کارشناسان تأکید میکنند که افزایش امید به زندگی در ایران در دهههای اخیر تا حد زیادی نتیجه گسترش واکسیناسیون، توسعه شبکه بهداشت، کاهش مرگومیر نوزادان و بهبود خدمات درمانی بوده است. با این حال، عوامل مهمی از جمله بیماریهای قلبی و عروقی، به ویژه در بزرگسالان، همچنان تهدیدی برای طول عمر متوسط محسوب میشوند.
- دادهها بر پایه گزارشهای سازمان ملل و بازبینیهای مربوطه است.
- تغییرات در سیاستهای بهداشت عمومی میتواند تأثیر قابل توجهی بر امید به زندگی داشته باشد.
- پوشش واکسیناسیون و دسترسی به خدمات درمانی با پشتیبانی سیاستگذاریهای ملی بهبود مییابد.