ایران با توجه به تهدیدات امنیتی و حفظ منافع ملی در تنگه هرمز به سه رویکرد مختلف نگاه میکند؛ رویکردهای سلبی، ایجابی و بازدارندگی با هدف تضمین امنیت ناوبری و مدیریت بحران در آبراه است. در این گزارش، بر اساس رویکردهای مطرح شده و بدون ورود به سخنان غیرمعتبر، نکات فنی و دیپلماسی مربوط به پاسداری از امنیت ملی و خطوط قرمز جمهوری اسلامی ایران با محوریت حفاظت از آبراهها مرور میشود.
رویکرد سلبی و پاسداری از امنیت ملی
در مواجهه با عبور کشتیها از تنگه هرمز، ایران از قدرت دفاعی و ابزارهای مشروع خود استفاده میکند تا امنیت ملی و منافع راهبردی حفظ شود. این رویکرد به معنای برخورد قاطع با کشتیهایی است که بدون رعایت ترتیبات داخلی عبور میکنند و ممکن است پیامدهای اقتصادی برای کشورهای غربی و متحدان منطقهای در پی داشته باشد. ایران تأکید دارد که امنیت شهروندان و منافع ملی در اولویت قرار دارد.
رویکرد ایجابی: همکاری و شراکت امنیتی
رویکرد ایجابی با تکیه بر همکاری اقتصادی و امنیتی با کشورهای همسایه و بازیگران منطقهای و بینالمللی پیشنهاد میشود. هدف از این رویکرد ایجاد مسیرهای امنیت انرژی، توسعه کریدورهای تأمین کالا و مدیریت بحران به صورت مشترک است. هرچند این رویکرد میتواند در دورههای صلح کارآمد باشد، اما به نظر میرسد در دوران تنشهای مستقیم و استفاده از خاک برخی کشورها برای تهدیدها، کارایی کمتری داشته باشد.
بازدارندگی: حفظ خطوط قرمز امنیت ملی
رویکرد بازدارندگی مبتنی بر این است که تهدید دائمی را ایجاد کند تا از طریق توان نظامی و پیامدهای استراتژیک از امنیت ملی محافظت کند. جمهوری اسلامی ایران تأکید دارد که امنیت ملی یک خط قرمز است و از هر ابزار لازم برای دفاع از منافع ملی استفاده میکند. حفظ استقلال و امنیت در برابر تهدیدات خارجی و تضمین امنیت ناوبری در تنگه هرمز از اصول کلیدی این رویکرد است.
این بحثها بر پایه اصول دفاعی-امنیتی و حفظ ثبات منطقهای استوار است و از ورود به هر گونه الاتهامات یا نقل قولهای غیرمعتبر خودداری میکند.