داود محمدنیا، دیپلمات ارشد پیشین ایران در نیویورک و عضو سابق تیم مذاکرهکننده ایران در دوران برجام، در گفتگوی اختصاصی با خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، به تحلیل تحولات اخیر و پیوند میان ابزارهای دیپلماسی و توان میدانی پرداخت.
تفاوت ماهوی مذاکرات کنونی با دوران برجام
محمدنیا با مقایسه روند فعلی روابط با تفاهمات گذشته، بر تفاوتهای ماهوی مذاکرات کنونی میان ایران و آمریکا تأکید کرد. وی خاطرنشان کرد که مذاکرات فعلی که با میانجیگری کشورهای پاکستان و قطر در جریان بوده، با مذاکرات دوران برجام تفاوت دارد، هرچند شباهتهایی با مذاکرات دوران جنگ تحمیلی دارد.
وی افزود که الگوهای تاریخی نشان میدهد تفاهمات با آمریکا معمولاً پس از دورههای تنش یا جنگ شکل گرفتهاند:
- قرارداد ۱۹۸۱ الجزایر: که در پی ماجرای تسخیر سفارت آمریکا در سال ۱۳۵۸ حاصل شد.
- تفاهمنامه اسلامآباد: که در میان دو جنگ صورت گرفت.
- برجام: که با هدف جلوگیری از وقوع یک جنگ تمامعیار ایجاد شد.
نقش دیپلماسی در مدیریت تنشها و جنگها
این دیپلمات پیشین با اشاره به ضرورت استفاده از اهرمهای مختلف، تصریح کرد که در ورای هرگونه تنش و درگیری، حرکت به سوی مذاکره و دیپلماسی برای خاتمه دادن به جنگها اجتنابناپذیر است. او تأکید کرد که نباید این برداشت را به جامعه منتقل کرد که در شرایط جنگی، دیپلماسی تعطیل میشود.
تعریف دیپلماسی از دیدگاه محمدنیا
محمدنیا معتقد است که دیپلماسی میتواند به کمک «میدان» بیاید و در واقع، جنگ در غیاب دیپلماسی شکل میگیرد. وی دیپلماسی را به عنوان ابزاری برای تأمین منافع ملی با ویژگیهای زیر تعریف کرد:
- کمترین هزینه ممکن برای کشور.
- بیشترین میزان پایداری در نتایج.