صدای ورق خوردن دفترچههای ثبت بدهی در سوپرمارکتهای محلی، بهویژه در مناطق جنوبی تهران، دوباره به یک پدیده آشنا در سبد خرید شهروندان تبدیل شده است. در حالی که تصور میشد تکنولوژیهای پرداخت آنلاین و کارتخوان جایگزین روشهای سنتی شوند، فشار اقتصادی باعث بازگشت این شیوه قدیمی شده است.
تغییر الگوی خرید: از بحران موقت به برنامه ماهانه
بازگشت خرید نسیه فراتر از یک رسم قدیمی، نشاندهنده تغییر در رفتار اقتصادی خانوادههاست. در گذشته، خرید دفتری معمولاً ناشی از مشکلات موقت مانند تأخیر در پرداخت حقوق یا هزینههای پیشبینینشده بود؛ اما اکنون گزارشها حاکی از آن است که خرید مدتدار به بخشی از برنامه ماهانه برخی خانوارها تبدیل شده است.
فروشندگان محلی بر این نکته تأکید دارند که مشتریان دیگر لزوماً برای یک اتفاق خاص درخواست نسیه نمیکنند، بلکه با جملاتی نظیر «ماه بعد حساب میکنم»، خرید خود را به آینده موکول میکنند.
ماهیت بدهیها و کالاهای مورد نیاز
بدهیهای ثبت شده در این دفترچهها لزوماً مبالغ بسیار بزرگی نیستند، اما انباشت خریدهای کوچک، فشار مالی قابل توجهی را ایجاد میکند. این خریدها معمولاً شامل کالاهای اساسی و غیرقابل حذف از سبد خانوار است، از جمله:
- محصولات لبنی (شیر، ماست، پنیر)
- مواد شوینده و بهداشتی
- خوراکیهای کودکان و پوشک
- مواد غذایی پایه
اگرچه هر خرید ممکن است مبلغی اندک مانند ۲۰۰ یا ۳۰۰ هزار تومان باشد، اما مجموع این خریدهای روزمره در پایان ماه، به مبالغ قابل توجهی تبدیل میشود که نشاندهنده چالش جدی میان سطح درآمد و هزینههای جاری زندگی است.