محمدجواد ظریف در مقاله خود در مجله «اندیشکده پایاب»، بر ضرورت گذار از نگاه تهدیدمحور به نگاه فرصتمحور در سیاست داخلی و خارجی تأکید کرده است. وی با طرح راهبرد «توازن فراگیر»، بر تقویت روابط با همسایگان، چین، روسیه و اروپا پافشاری میکند.
چالشهای دیپلماسی و بازههای زمانی حساس
به گفته ظریف، ناکامی آمریکا و اسرائیل در اهداف خود در دو جنگ اخیر، در کنار یادداشت تفاهم ۲۷ خرداد ۱۴۰۵، پنجرهای استثنایی برای دیپلماسی گشوده است. وی هشدار داد که این فرصت ماهیتی زماندار دارد و در صورت عدم دستیابی به توافق نهایی در بازههای زمانی تعیینشده (بهویژه دوره ۶۰ روزه پیشنهادی)، بهبود اقتصادی دشوار خواهد شد. وی همچنین احتمال بروز ناآرامیهای داخلی یا تجاوز مجدد، بهویژه پس از انتخابات آمریکا را مطرح کرد.
تحلیل وضعیت قدرت در جهان پساقطبی
ظریف معتقد است در جهان کنونی، هیچ قدرتی توان ایفای نقش هژمون جهانی یا منطقهای را ندارد و آمریکا در حال افول است. وی با اشاره به رویکرد قدرتهای دیگر افزود:
- روسیه و چین در دو جنگ اخیر، نه همپیمان ایران شدند و نه همکاری معناداری انجام دادند.
- صدها کشور از «جنوب جهانی» علیرغم بیاعتبار شدن سازمان ملل، در قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت علیه ایران رای دادند.
- دوستان ایران در جنوب جهانی از حمایت آشکار در برابر آمریکا و غرب ابایی ندارند.
فرصتهای برآمده از یادداشت تفاهم
ظریف سه فرصت کلیدی را از این توافق استخراج میکند که نخستین مورد آن عبارت است از:
- اراده و توان ایستادگی مردم و نظام: اثبات نادرستی پیشبینیهای نتانیاهو و ترامپ مبنی بر ناتوانی نظامی، شورش داخلی یا فروپاشی سرزمینی ایران.