محمدجواد ظریف در مقاله خود در مجله «اندیشکده پایاب»، بر ضرورت گذار از نگاه تهدیدمدار به نگاه فرصتمدار در سیاست داخلی و خارجی تأکید کرده است. وی راهبرد «توازن فراگیر» مبتنی بر تقویت روابط با همسایگان، چین، روسیه و اروپا را برای ایران پیشنهاد میدهد.
چالشهای زمانی و ریسکهای پیشرو
ظریف هشدار داد که این پنجره دیپلماسی، فرصتی محدود و زماندار است. وی معتقد است اگر ایران در بازههای زمانی تعیینشده، بهویژه در یک دوره پیشنهادی ۶۰ روزه، به توافق نهایی دست نیابد، بهبود وضعیت اقتصادی با دشواری مواجه خواهد شد. وی همچنین احتمال بروز ناآرامیهای داخلی یا تجاوز مجدد را، بهویژه پس از انتخابات آمریکا، مطرح کرد.
تحلیل وضعیت جهانی و نقش قدرتها
در تحلیل وضعیت بینالملل، وی به نکات زیر اشاره کرده است:
- افول هژمونی آمریکا: وی جهان کنونی را «پساقطبی» نامیده و مدعی است آمریکا توان ایفای نقش هژمون جهانی یا منطقهای را ندارد.
- موضع روسیه و چین: ظریف خاطرنشان کرد که روسیه و چین در دو رویارویی اخیر با ایران، نه همپیمان ایران شدند و نه همکاری معناداری انجام دادند.
- جنوب جهانی: وی با اشاره به قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت، بیان داشت که حتی ۱۳۶ کشور از جنوب جهانی از حمایت آشکار از ایران در برابر آمریکا و غرب ابایی نداشتند.
فرصتهای برآمده از یادداشت تفاهم
بر اساس این نوشتار، سه فرصت کلیدی از امضای این یادداشت تفاهم قابل شناسایی است که نخستین مورد آن عبارت است از:
۱. اراده و توان ایستادگی نظام و مردم
ظریف با اشاره به پیشبینیهای نتانیاهو و ترامپ مبنی بر ناتوانی نظامی یا فروپاشی سرزمینی ایران، تأکید کرد که این پیشبینیها با وجود شهادت رهبران و فرماندهان ارشد، محقق نشده است.