کرامت انسانی در اندیشه اسلامی به عنوان مفهومی ریشهدار شناخته میشود که انسان را موجودی برخوردار از شأن و منزلت ذاتی میداند. این نگاه بر ضرورت حفظ حرمت انسان در تمامی ابعاد زندگی تأکید ورزیده و انسان را صاحب حق، مسئولیت و منزلتی ارزشمند معرفی میکند.
رویکرد حقوق بشر اسلامی به عدالت و آزادی
حقوق بشر اسلامی بر پایه پیوند میان عدالت، آزادی، امنیت و برابری با مفهوم کرامت انسانی استوار است. این رویکرد تلاش میکند تا میان حقوق فردی و مسئولیتهای اجتماعی پیوندی سازنده برقرار کند تا پیشرفت انسان در کنار حفظ ارزشهای اخلاقی صورت گیرد.
در این چارچوب، کرامت انسانی از یک مفهوم نظری به راهنمایی برای موارد زیر تبدیل میشود:
- رفتارهای فردی و روابط اجتماعی
- سیاستگذاریهای عمومی
- ایجاد بستری برای اعتماد، همدلی و مسئولیتپذیری در جامعه
پیوند حق، اخلاق و مسئولیتپذیری
سخن گفتن از حقوق بشر اسلامی در واقع تلاشی برای پیوند دادن مفاهیم زیر است:
- حق و اخلاق
- آزادی و مسئولیت
- عدالت و کرامت
این نگاه انسانمحور، حفظ شأن آدمی را مقدمهای برای ساختن جامعهای متعادل، اخلاقمدار و برخوردار از همزیستی مسالمتآمیز میداند.
دیدگاه کارشناسان حقوقی
حمیدرضا حاجشریفی، کارشناس حقوقی و پژوهشگر حقوق جزا و جرمشناسی، در گفتگو با خبرگزاری ایمنا اظهار داشت که حقوق بشر اسلامی رویکردی است که در آن حفظ شأن و ارزش انسان با رعایت اصول اخلاقی، عدالت اجتماعی و مسئولیتپذیری همراه میشود.