قرآن در لغت به معنای مصدر است و به کتابی اطلاق میشود که به پیامبر اکرم (ص) اختصاص یافته است. برخی از علما معتقدند علت نامگذاری آن به قرآن، جامع بودن فواید و آثار تمامی کتب آسمانی و علوم است.
وظایف مسلمانان نسبت به قرآن
بر اساس آیه ۶۳ سوره بقره («خُذُوا مَا آتَیْنَاکُمْ بِقُوَّهًٍْ»)، خداوند دو وظیفه اصلی برای مسلمانان در قبال این کتاب تعیین کرده است که باید به دو صورت زیر انجام شود:
- جنبه علمی: شامل تدبر و فهم دقیق و عمیق آیات.
- جنبه عملی: شامل عمل درست و کامل به آموزهها.
تاریخچه نزول و تدوین
نزول قرآن نخستین بار در غار حراء واقع در کوه ثور آغاز شد. در مورد نحوه نزول، دیدگاه مشهور بر این است که آیات هم از طریق فرشته وحی و هم به صورت مستقیم بر پیامبر نازل میشده است. همچنین:
- بیشتر مسلمانان معتقد به نزول تدریجی آیات هستند.
- برخی باور دارند که علاوه بر نزول تدریجی، آنچه قرار بود در یک سال نازل شود، در شب قدر به صورت یکجا نازل شده است.
در زمان پیامبر (ص)، آیات بر روی پوست حیوانات، چوب درخت خرما، کاغذ و پارچه نوشته میشد. پس از وفات ایشان، سورهها جمعآوری شد اما نسخههای متعددی با تفاوت در ترتیب سورهها و قرائت وجود داشت. در نهایت، به دستور عثمان نسخه واحدی تهیه و سایر نسخهها از بین رفت. شیعیان نیز این نسخه را مطابق با آموزههای ائمه، درست و کامل میدانند.
ساختار و نامهای قرآن
قرآن با نامهای دیگری همچون فرقان، الکتاب و مصحف نیز شناخته میشود. ساختار کلی این کتاب به شرح زیر است:
- تعداد سورهها: ۱۱۴ سوره
- تعداد آیات: نزدیک به ۶۰۰۰ آیه
- تقسیمبندی: ۳۰ جزء و ۱۲۰ حزب
موضوعات اصلی قرآن شامل توحید، معاد، غزوات پیامبر اسلام و داستانهای تاریخی است.