در نشست تخصصی «بررسی توازن دیپلماسی و میدان در بزنگاههای تاریخ معاصر ایران» که روز دوشنبه ۵ مرداد در خبرگزاری خبرآنلاین برگزار شد، شروین وکیلی، تاریخنگار و جامعهشناس، به تحلیل ریشههای تاریخی کودتای ۱۲۹۹ پرداخت.
ماهیت فاشیستی و الگوبرداری از ایتالیا
وکیلی با اشاره به فضای سیاسی آن مقطع، بر این نکته تأکید کرد که واژه «دیکتاتور» که در آن دوران به کار میرفت، مستقیماً با الگوی بنیتو موسولینی در ایتالیا گره خورده بود. وی توضیح داد:
- گروههای سیاسی فعال در آن دوره، از راهپیماییهای بزرگ فاشیستها در ایتالیا الگوبرداری میکردند.
- این جریانها تحت تأثیر ظهور فاشیسم در ایتالیای پس از جنگ جهانی اول بودند.
- این رویکرد با قدرتگیری هیتلر در آلمان متفاوت بوده و ریشه در کابینه سیاه و جریانهای فاشیستی ایتالیا داشت.
بررسی نقش انگلستان در کودتای ۱۲۹۹
در بخش دیگری از سخنان این پژوهشگر، به بررسی نقش نهادهای سیاسی بریتانیا در جریان کودتای رضاخان پرداخته شد. وی با رد نظریات رایج، معتقد است که:
نهادهای کلیدی انگلستان از جمله وزارت جنگ و وزارت خارجه این کشور، یا از وقوع کودتای ۱۲۹۹ بیخبر بودند و یا با آن مخالفت داشتند. بر این اساس، وی تأکید کرد که این کودتا ارتباط مستقیمی با سیاستهای رسمی دولت انگلستان در آن مقطع نداشته است.