صاحبخبر - به گزارش خبرنگار مهر؛ جرقه اولیه هر آتش ممکن است از صاعقه، تجهیزات و وسایل نقلیه، سهلانگاری انسانی یا آتشافروزی عمدی ناشی شود، اما علت تبدیل یک اشتعال محدود به حریقی وسیع و مهارنشدنی در وضعیت رطوبتی و حرارتی محیط نهفته است. تغییرات اقلیمی احتمال وقوع جرقه را بهتنهایی توضیح نمیدهد، اما محیطی میسازد که در آن هر جرقه میتواند به یک بحران منطقهای تبدیل شود.
ابعاد حریقهای اخیر این تمایز را آشکار میکند. در فرانسه، مساحت سوخته تا پایان ماه جاری میلادی حدود ۴۰ درصد از رکورد پیشین سالانه فراتر رفته و توان تابشی ثبتشده آتش توسط ماهوارههای ناسا به دو برابر رکورد قبلی رسیده است. در اسپانیا نیز انرژی آزادشده از آتشسوزیهای ماه جولای از همه مقادیر ثبتشده پیشین عبور کرده است. سه مورد از پانزده آتشسوزی بزرگ ثبتشده در اتحادیه اروپا طی دو دهه گذشته، تنها در یک ماه رخ دادهاند. این دادهها نشان میدهد مسئله فراتر از افزایش معمول آتشسوزیهای فصلی روبهرو است و سازوکار حریق جنگلها در اروپای غربی وارد محدودهای تازه از شدت، وسعت و رفتار شده است.
گرمای انباشته و کاهش رطوبت سوخت
نخستین حلقه این زنجیره، گرمای طولانی و فراتر از میانگین است. دمای بخشهایی از اسپانیا و جنوبغرب فرانسه در ژوئن حدود چهار تا پنج درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین قرار داشت و موجهای گرمای متوالی در بستری از خشکسالی شدید رخ دادند. گرما از طریق افزایش تبخیر از سطح خاک و تعرق گیاهان، ذخیره رطوبتی اکوسیستم را کاهش میدهد. شاخههای نازک، برگهای افتاده، بوتهها و لایه آلی کف جنگل در چنین شرایطی به مواد قابل اشتعالی تبدیل میشوند که برای شعلهورشدن به انرژی بسیار کمتری نیاز دارند.
این فرایند با مفهوم علمی «کسری فشار بخار» توضیح داده میشود. هوای گرم ظرفیت بیشتری برای نگهداری بخار آب دارد. هنگامی که دما بالا میرود و رطوبت کافی وارد جو نمیشود، فاصله میان ظرفیت رطوبتی هوا و میزان واقعی بخار آب افزایش مییابد. هوای فاقد رطوبت، رطوبت خاک و گیاه را سریعتر جذب میکند. نتیجه، افت رطوبت سوختهای گیاهی و افزایش قابلیت اشتعال آنها است.