روابط تهران و واشنگتن پس از دههها تنش، اکنون در وضعیتی قرار دارد که چشمانداز روشنی برای گفتوگو در آن دیده نمیشود. تجربه خروج آمریکا از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ و بازگشت سیاست فشار حداکثری، بنیانهای اعتماد میان دو کشور را از بین برده و فضای تقابل را تشدید کرده است.
نوسان میان توافق و تهدید
مواضع دولت ترامپ در حال حاضر میان طرح امکان توافق و تهدید به حملات نظامی در نوسان است. این رویکرد نشان میدهد که دیپلماسی در نگاه کاخ سفید به ابزاری وابسته به محاسبات میدانی و فشار تبدیل شده است. در مقابل، ایران با تأکید بر عدم درخواست برای مذاکره، نسبت به اعتبار تعهدات واشنگتن ابراز تردید میکند.
گستره منطقهای تنشها
اختلافات دوجانبه ایران و آمریکا اکنون ابعاد منطقهای گستردهای یافته است که شامل موارد زیر است:
- افزایش حملات به پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه.
- تنشهای جاری در دریای سرخ و تأثیر آن بر امنیت انرژی.
- نقشآفرینی بازیگران منطقهای در تقابلهای نیابتی.
- تأثیر رقابتهای انتخاباتی آمریکا بر تصمیمگیریهای سیاسی.
هزینههای نظامی، فشارهای اقتصادی بر بازارهای جهانی و کاهش ذخایر تسلیحاتی آمریکا، دستیابی به یک توافق پایدار را با پیچیدگیهای بیشتری مواجه کرده است. دونالد ترامپ، چهل و هفتمین رئیسجمهور آمریکا، همچنان از احتمال مذاکره سخن میگوید، اما کارشناسان معتقدند این رویکرد بیش از آنکه بر پایه اعتماد متقابل باشد، در چارچوب «دیپلماسی اجبار» تعریف میشود.