تحلیل نسبت میدان و دیپلماسی در تاریخ معاصر
نشست «توازن دیپلماسی و میدان در بزنگاههای تاریخ معاصر» روز دوشنبه ۵ مرداد با حضور دکتر علی بیگدلی، شروین وکیلی و دکتر حسین راغفر برگزار شد. در این نشست، فهیمه نظری به عنوان دبیر جلسه، هدف از این گفتگو را بررسی چگونگی تنظیم نسبت میان توان میدانی و نظامی با توان دیپلماسی و سیاسی در لحظات سرنوشتساز تاریخ ایران عنوان کرد.
چهار گلوگاه تاریخی ایران
مطابق بررسیهای ارائه شده در این نشست، چهار مقطع تاریخی به عنوان گلوگاههای اصلی برای تحلیل این موضوع انتخاب شدهاند:
- جنگهای ایران و روس
- جنگ جهانی اول
- جنگ جهانی دوم و اشغال ایران
- جنگ تحمیلی هشتساله
جنگهای ایران و روس و نقش افکار عمومی
در بخش نخست نشست، به جنگهای ایران و روس پرداخته شد. پس از پیمان گلستان و از دست رفتن بخشهایی از قفقاز، عباسمیرزا با هدف بازپسگیری سرزمینهای از دست رفته، جنگ دوم را آغاز کرد. در این مقطع، عباسمیرزا به عنوان نماد «میدان»، توانست با جلب حمایت علما و دریافت فتوای جهاد، افکار عمومی را با خود همراه کند. با این حال، تفاوت دیدگاهها میان تبریز به عنوان مرکز میدان و تهران به عنوان مرکز تصمیمگیری سیاسی، از چالشهای اصلی آن دوران برشمرده شد.
اهمیت برآورد قدرت در دیپلماسی
کارشناسان حاضر در این نشست تاکید کردند که علاوه بر نسبت میدان و دیپلماسی، برآورد دقیق از وزن واقعی قدرتهای جهانی و نیروهای مقابل در هر دوره تاریخی، عاملی تعیینکننده در سرنوشت کشور بوده است. بررسی این گلوگاهها نشان میدهد که فقدان توازن میان این دو حوزه یا محاسبات نادرست از توان طرف مقابل، پیامدهای بلندمدتی برای کشور به همراه داشته است که مطالعه آن برای درک مسائل امروز ایران ضروری است.