توانبخشی مبتنی بر جامعه؛ پوشش ۶۱۰ هزار فرد دارای معلولیت

اجرای برنامه توانبخشی مبتنی بر جامعه در ایران

برنامه توانبخشی مبتنی بر جامعه (CBR) که از سال ۱۹۷۸ توسط سازمان جهانی بهداشت به عنوان راهکاری برای افزایش دسترسی افراد دارای معلولیت به خدمات توانبخشی معرفی شد، از سال ۱۳۷۲ در ایران آغاز به کار کرد. این برنامه به تدریج به یک راهبرد جامع توسعه اجتماعی تبدیل شده است.

گسترش و واگذاری برنامه CBR

این برنامه در سال ۱۳۸۰ به تمامی استان‌های کشور گسترش یافت. در سال ۱۳۸۷، اجرای آن به سازمان‌های مردم‌نهاد و تشکل‌های افراد دارای معلولیت واگذار شد. از سال ۱۳۹۷، مناطق شهری کم‌برخوردار و سکونتگاه‌های حاشیه‌ای نیز تحت پوشش این برنامه قرار گرفتند.

اهداف و مؤلفه‌های برنامه توانبخشی مبتنی بر جامعه

هدف اصلی برنامه توانبخشی مبتنی بر جامعه، تحقق توسعه فراگیر برای افراد دارای معلولیت است. این برنامه بر اساس راهنمای سازمان جهانی بهداشت و با تکیه بر پنج مؤلفه سلامت، آموزش، معیشت، مشارکت اجتماعی و توانمندسازی اجرا می‌شود.

آمار افراد تحت پوشش

بر اساس آمارهای ارائه شده، حدود ۱۱ میلیون نفر در ایران دارای نوعی ناتوانی هستند که از این تعداد، حدود ۱ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر تحت پوشش خدمات سازمان بهزیستی قرار دارند. برنامه توانبخشی مبتنی بر جامعه در حال حاضر ۶۱۰ هزار نفر از این افراد را تحت پوشش خود دارد.

اهمیت رویکرد جامعه‌محور در توانبخشی

تفرشی، رئیس گروه دفتر توانبخشی مبتنی بر جامعه سازمان بهزیستی کشور، در همایش بین‌المللی مددکاری اجتماعی در دوشنبه تاجیکستان، تأکید کرد که معلولیت دیگر تنها یک موضوع پزشکی نیست و به یکی از مهم‌ترین موضوعات توسعه و عدالت اجتماعی تبدیل شده است. وی افزود که پاسخگویی به نیازهای افراد دارای معلولیت تنها با اتکا به مراکز تخصصی امکان‌پذیر نیست و باید از ظرفیت خانواده، جامعه، نهادهای مردمی و سایر بخش‌های توسعه‌ای برای ارتقای کیفیت زندگی این افراد استفاده کرد.