محاسبه هزینه تمامشده بنزین
بررسیهای اقتصادی نشان میدهد هزینه واقعی تأمین، تولید و توزیع هر لیتر بنزین با فرض نفت ۶۶ دلاری و نرخ تسعیر ۱۴۰ هزار تومانی، حدود ۵۸ هزار تومان برآورد میشود. با احتساب ۶۸۰ تومان کارمزد جایگاههای سوخت و ۳۲۰ تومان هزینه حملونقل، هزینه نهایی هر لیتر بنزین به ۵۹ هزار تومان میرسد.
نرخگذاری و متوسط قیمت فروش
بنزین در ایران با سه نرخ متفاوت عرضه میشود که ترکیب مصرف آن به شرح زیر است:
- ۴۰ درصد بنزین با نرخ ۱۵۰۰ تومان
- ۲۲ درصد بنزین با نرخ ۳۰۰۰ تومان
- ۳۸ درصد بنزین با نرخ ۵۰۰۰ تومان
بر اساس این الگوی مصرف، متوسط وزنی قیمت فروش بنزین در جایگاهها ۳ هزار و ۱۶۰ تومان برای هر لیتر محاسبه میشود.
میزان یارانه پرداختی دولت
اختلاف میان قیمت تمامشده ۵۹ هزار تومانی و متوسط قیمت فروش ۳ هزار و ۱۶۰ تومانی، نشاندهنده پرداخت یارانه ۵۵ هزار و ۸۴۰ تومانی به ازای هر لیتر است. با در نظر گرفتن مصرف روزانه ۱۳۰ میلیون لیتر بنزین در کشور، حجم یارانه پنهان انرژی به حدود ۷ هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان (۷.۳ همت) در روز میرسد.
چالشهای ناترازی انرژی
یارانه بنزین سالهاست به عنوان یکی از پرهزینهترین بخشهای اقتصاد ایران مطرح است. پایین بودن قیمت فروش در مقایسه با هزینههای واقعی تولید، علاوه بر ایجاد فشار بر منابع عمومی، موضوع ناترازی انرژی و حفظ ثروت بیننسلی را به یکی از محورهای اصلی بحثهای بودجهای تبدیل کرده است.