تداوم بحران در تنگه هرمز، که به عنوان شاهراه حیاتی انرژی جهان شناخته میشود، بازارهای نفت و گاز را با تلاطم گستردهای مواجه ساخته و زنجیرههای تأمین انرژی در اروپا را نیز با چالشهای بیسابقهای روبرو کرده است. با ادامه اختلال در حرکت کشتیها و کاهش چشمگیر محمولههای نفتی و گازی، کارشناسان از پیامدهای اقتصادی فراگیر هشدار میدهند که در صورت استمرار این وضعیت، دامنه آن به تمام معادلات ژئوپلیتیک و اقتصادی جهانی کشیده خواهد شد.
بر اساس تحلیلی که از سوی پایگاه خبری الجزیره منتشر شد، اهمیت راهبردی این آبراه بسیار بالاست. پیش از آغاز جنگ علیه ایران، حدود بیست درصد از مصرف جهانی نفت و یک پنجم از تجارت گاز طبیعی مایع از این مسیر عبور میکرد. به طور متوسط روزانه بیست میلیون بشکه نفت خام به ارزشی حدود ششصد میلیارد دلار در سال از تنگه هرمز گذر داده میشد.
در ماههای ابتدایی جنگ، این مسیر استراتژیک شاهد دورههایی از بسته شدن کامل و همچنین اختلال نسبی بود که نتیجه آن کاهش تولید نفت کشورهای منطقه به میزان بیش از چهارده میلیون بشکه در روز و خسارتی بیش از پانزده میلیارد دلار تنها در هفتههای نخست بحران بود.
محدودیتهای زیرساختی و نبود مسیرهای جایگزین
نزدیک به هفتاد درصد از نفتی که پیشتر از تنگه هرمز عبور میکرد، به دلیل محدودیتهای جدی در زیرساختهای موجود و نبود مسیرهای جایگزین مناسب، قابلیت هدایت به خطوط دیگر را ندارد. این امر، جبران کمبود عرضه را با دشواری مضاعفی همراه ساخته است.
تلاش کشورها برای تعدیل بحران از طریق خطوط لوله
برخی از کشورها تلاش کردهاند با استفاده از خطوط لوله موجود، اثرات این بحران را تعدیل بخشند. از جمله این تلاشها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- عربستان سعودی: استفاده از خط لوله شرق به غرب با ظرفیت هفت میلیون بشکه در روز برای انتقال نفت به بندر ینبع در دریای سرخ.
- امارات متحده عربی: بهرهگیری از خط لوله الفجیره با ظرفیت یک میلیون و هشتصد هزار بشکه در روز برای حفظ بخشی از صادرات.
کشور عراق نیز در حال تلاش برای مدیریت صادرات خود در این شرایط است.