بحران ممتد در تنگه هرمز که از آن به عنوان شاهراه حیاتی انرژی جهان یاد میشود، نه تنها بازارهای نفت و گاز را با تلاطمی گسترده مواجه ساخته، بلکه زنجیرههای تأمین انرژی در اروپا را نیز با چالشهایی بی سابقه رو به رو کرده است. با ادامه اختلال در حرکت کشتیها و کاهش چشمگیر محمولههای نفتی و گازی، کارشناسان از پیامدهای اقتصادی فراگیر هشدار میدهند که اگر این وضعیت تداوم یابد، دامنه آن به تمام معادلات ژئوپلیتیک و اقتصادی جهانی کشیده خواهد شد.
بر اساس تحلیلی که از سوی پایگاه خبری الجزیره منتشر شد، اهمیت راهبردی این آبراه قابل توجه است. پیش از آغاز جنگ علیه ایران، حدود بیست درصد از مصرف جهانی نفت و یک پنجم از تجارت گاز طبیعی مایع از این مسیر عبور میکرد. به طور متوسط روزانه بیست میلیون بشکه نفت خام به ارزشی حدود ششصد میلیارد دلار در سال از تنگه هرمز گذر داده میشد.
پیامدهای اقتصادی اختلال در تنگه هرمز
در ماههای ابتدایی جنگ، این مسیر استراتژیک شاهد دورههایی از بسته شدن کامل و همچنین اختلال نسبی بوده است. نتیجه این اختلالات، کاهش تولید نفت کشورهای منطقه به میزان بیش از چهارده میلیون بشکه در روز و خسارتی بیش از پانزده میلیارد دلار تنها در هفتههای نخست بحران بوده است.
نزدیک به هفتاد درصد از نفتی که پیشتر از تنگه هرمز عبور میکرد، به دلیل محدودیتهای جدی در زیرساختهای موجود و نبود مسیرهای جایگزین مناسب، قابلیت هدایت به خطوط دیگر را ندارد. این امر، جبران کمبود عرضه را با دشواری مضاعفی همراه ساخته است.
تلاشها برای تعدیل بحران
برخی کشورها تلاش کردهاند با استفاده از خطوط لوله موجود، اثرات این بحران را تعدیل بخشند. عربستان سعودی از خط لوله شرق به غرب با ظرفیت هفت میلیون بشکه در روز برای انتقال نفت به بندر ینبع در دریای سرخ بهره گرفته است. امارات متحده عربی نیز با تکیه بر خط لوله الفجیره با ظرفیت یک میلیون و هشتصد هزار بشکه در روز، کوشیده است بخشی از صادرات خود را حفظ کند.