کاهش شدت مصرف انرژی، راهکاری بود که هیئت وزیران در مصوبه آذرماه ۱۴۰۴ برای کنترل ناترازی انرژی بر آن تاکید کرد. پس از اجرای این مصوبه از آذرماه، کاهشی در مصرف بنزین مشاهده شد. پیش از اجرای مصوبه، مصرف روزانه به ۱۳۱ میلیون لیتر میرسید، اما با اجرای آن، تا پایان اسفندماه میزان مصرف به ۱۲۳ میلیون و ۷۰۰ هزار لیتر در روز کاهش یافت.
کنترل روند فزاینده مصرف بنزین
این کاهش مصرف در سه ماهه پایانی سال ۱۴۰۴، روند فزاینده افزایش مصرف بنزین را که در سالهای گذشته همواره وجود داشته، کنترل کرد. میانگین مصرف بنزین در پایان سال ۱۴۰۴ به ۱۲۴ میلیون لیتر در روز رسید که مشابه میزان مصرف در سال ۱۴۰۳ بود. در سال ۱۴۰۳، میزان مصرف بنزین نسبت به سال ۱۴۰۲ با ۸ میلیون لیتر افزایش روزانه مواجه شده بود و این روند در سال ۱۴۰۲ نیز نسبت به سال پیش از آن با افزایش ۷ میلیون لیتری مصرف روزانه همراه بود.
فرضیه افزایش نرخ بنزین و عوامل دیگر
این امر موجب شده تا برخی این فرضیه را مطرح کنند که افزایش تدریجی نرخ بنزین میتواند به کنترل مصرف کمک کند. با این حال، تنها عامل کاهش مصرف بنزین در آن بازه زمانی، افزایش نرخ به ۵ هزار تومان برای هر لیتر نبود. در سه هفته پایانی اسفندماه، که معمولاً روزهای پرتردد و پرمصرفی هستند، به دلیل تحولات ژئوپلیتیکی، روند طبیعی زندگی تغییر کرد و این موضوع به شدت از مصرف بنزین کاست.
تجربیات گذشته در کنترل مصرف بنزین
هرچند نمیتوان نادیده گرفت که افزایش قیمت تا اندازهای از میزان مصرف بنزین میکاهد، اما این اثر اغلب در کوتاهمدت مشاهده میشود. تنها در نیمه دوم دهه ۸۰، افزایش قیمت بنزین برای چند سال با کاهش مصرف روبهرو شد که بیشتر تحت تأثیر توسعه استفاده از سوختهای جایگزین مانند سیانجی بود تا افزایش مستقیم قیمت.
کاهش محسوس مصرف در سال ۹۹
بررسی آمارهای بلندمدتتر نشان میدهد که مصرف بنزین به طور محسوس در سال ۱۳۹۹ کاهش یافت، اما این کاهش نه به دلیل "جراحی اقتصادی" آبان ۱۳۹۸، بلکه به دلیل شیوع ویروس کرونا و محدودیتهای ناشی از آن بود.