شکلگیری موج خرید طلا در ۱۳ صفر
باور به خوشیمن بودن خرید طلا در روز ۱۳ صفر، پدیدهای است که در سالهای اخیر به شکل گستردهای در فضای مجازی ایران رواج یافته است. این جریان با انتشار روایتهای غیرمستند در شبکههای اجتماعی آغاز شد و با تبلیغات گسترده در پلتفرمهای مجازی، به یک رفتار نمادین برای طلب گشایش مالی و رفع مشکلات معیشتی تبدیل شد.
طبق گزارشهای منتشر شده، صفهای طولانی برای خرید طلا در این روز از سال ۱۴۰۳ به بعد به شکلی جدی در بازار نمود پیدا کرد. نایبرئیس اتحادیه طلا و جواهر نیز در همان مقطع تأیید کرد که این حجم از ازدحام برای خریدهای خرد و نمادین در سالهای پیش از آن سابقه نداشته است.
تحلیل رفتار خریداران در ۱۳ صفر ۱۴۴۸
در روز سهشنبه ششم مرداد ۱۴۰۵، مصادف با ۱۳ صفر ۱۴۴۸، بازار طلا مجدداً شاهد حضور خریدارانی بود که با نیتهای نمادین اقدام به خرید قطعات بسیار کوچک طلا، سوت یا پلاکهای کموزن کردند. از دیدگاه روانشناسی، این رفتار با دو عامل اصلی قابل تحلیل است:
- سوگیری تأییدی: خریداران تنها مواردی را به خاطر میسپارند که پس از خرید، قیمت طلا افزایش یافته و آن را به خوشیمنی روز نسبت میدهند، در حالی که زیانهای احتمالی نادیده گرفته میشود.
- تأثیر تورم: رشد طبیعی قیمت طلا در اقتصاد تورمی ایران، به اشتباه به عنوان نتیجه مستقیم خرید در این روز خاص تفسیر میشود.
فقدان مستندات دینی و اقتصادی
بررسیهای کارشناسی نشان میدهد که هیچ روایت معتبر یا حکم فقهی در منابع اسلامی برای توصیه به خرید طلا در روز ۱۳ صفر وجود ندارد. صاحبنظران تأکید میکنند که این پدیده بیش از آنکه ریشه در سنتهای اصیل داشته باشد، محصول ترکیب نگرانیهای سنتی درباره ماه صفر و هیجانات کاذب در شبکههای اجتماعی است که توسط برخی فروشندگان برای رونق بازار تقویت میشود.