تغییر ماهیت مسکن در اقتصاد ایران
در سالهای اخیر، مسکن در ایران از یک نیاز زیستی به یک دارایی سرمایهای تغییر ماهیت داده است. این تغییر رویکرد باعث شده تا نوسانات قیمت مسکن، مستقیماً بر اقتصاد خانوارها تأثیر بگذارد. احمد حاجعلیزاده، مدیرعامل شرکت تولیدی خانهگستر، معتقد است نگاه سرمایهای به مسکن، ریشه اصلی بحرانهای فعلی در این بازار است.
نقش حمایتهای دولتی در کاهش هزینهها
بر اساس تجربیات بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در مناطق شهری و روستایی، مداخله دولت در دو بخش میتواند هزینههای ساخت را بهطور چشمگیری کاهش دهد:
- تأمین زمین مناسب برای ساختوساز
- ارائه تسهیلات بانکی ارزانقیمت
- اعمال معافیتهای دولتی در فرآیند ساخت
واسطهگری؛ عامل نوسانات بازار
طبق تحلیلهای مطرح شده، در حالی که سازندگان و خریداران واقعی مسکن همواره از نوسانات قیمتی متضرر میشوند، واسطهها تنها گروهی هستند که از این بیثباتی سود میبرند. همچنین، بیتوجهی به ابعاد اجتماعی و فرهنگی در پروژههای انبوهسازی، از جمله چالشهای ساخت مجتمعهای آپارتمانی و خانههای قولنامهای عنوان شده است.
مقایسه وضعیت مالکیت در ایران و جهان
دکتر حاجعلیزاده به تفاوت ساختاری بازار مسکن ایران با کشورهایی نظیر سوئیس و آلمان اشاره میکند. در حالی که در ایران درصد مالکیت خانهها بالا است، همچنان مسکن بهعنوان یک معضل اجتماعی مطرح است. در مقابل، در بسیاری از کشورهای اروپایی، دولتها و شهرداریها با ایجاد الگوهای پایدار اجارهنشینی، دسترسی به مسکن را برای شهروندان تسهیل کردهاند تا دغدغه تأمین سرپناه به حداقل برسد.