تبیین گفتمان اعتدالی در سیاست دفاعی
حسامالدین آشنا در تحلیل رویکردهای موجود نسبت به امنیت ملی، ضمن نقد دو طیف حداکثری و حداقلی، گفتمان اعتدالی را به عنوان راهبردی برای مدیریت قدرت دفاعی معرفی کرد. به گفته وی، گفتمان اعتدالی نه به معنای حد وسط، بلکه به معنای اداره هوشمندانه توان دفاعی بر پایه اصول عزت، حکمت و مصلحت است.
عزت؛ دفاع در برابر تجاوز نه سلطهجویی
در این چارچوب، مفهوم عزت به معنای عدم تحمل تجاوز و پرهیز از پذیرش صلح تحقیرآمیز است. بر اساس این دیدگاه، کشوری که توان دفاع از استقلال و سرزمین خود را نداشته باشد، عملاً شرایط طرف مقابل را میپذیرد. با این حال، پیروزی عزتمندانه با جنگ بیپایان یا تخریب حداکثری متفاوت است.
- پیروزی عزتمندانه باید منجر به توقف تجاوز شود.
- امکان تکرار حملات علیه تمامیت ارضی ایران باید کاهش یابد.
- امنیت و ثبات برای بازگشت مردم به زندگی عادی فراهم شود.
حکمت و مصلحت در مدیریت جنگ
آشنا با استناد به تعبیر «حَمَلُوا بَصَائِرَهُمْ عَلَی أَسْیَافِهِمْ» از خطبه ۱۵۰ نهجالبلاغه، تأکید کرد که شمشیر (قدرت نظامی) باید حامل فهم، هدف روشن و بصیرت باشد. طبق این رویکرد، جنگ تنها به عنوان ابزاری برای دفع تجاوز مشروعیت دارد و نباید به هدف تبدیل شود. وی هشدار داد که اگر جنگ پس از دستیابی به اهداف دفاعی، برای خود اهداف جدید تعریف کند، میتواند منجر به فرسایش اقتصادی، خستگی جامعه و ایجاد ائتلافهای منطقهای علیه کشور شود. بنابراین، سنجش موفقیت در سیاست دفاعی نباید صرفاً به تعداد اهداف منهدمشده محدود شود، بلکه باید پیامدهای بلندمدت آن بر امنیت و معیشت مردم نیز مدنظر قرار گیرد.