تغییر رویکرد از مدرکگرایی به حل مسئله
آموزش عالی ایران در شرایط کنونی نیازمند بازتعریف نقش خود در جامعه است. طبق دیدگاه کارشناسان، آینده دانشگاهها نه در افزایش کمی ظرفیتها و ساختوسازهای جدید، بلکه در توانایی آنها برای ارائه راهحلهای کاربردی برای چالشهای جامعه نهفته است. حسین کرمانیان، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، معتقد است نظام آموزش عالی کشور همچنان با ذهنیت دهههای ۶۰ و ۷۰ اداره میشود که با نیازهای امروز جهان همخوانی ندارد.
عبور از الگوی توسعه کمی
در دهههای گذشته، کشور با کمبود نیروی متخصص مواجه بود و سیاستهای آموزشی بر تربیت نیروی انسانی در مقاطع مختلف متمرکز بود. با این حال، وضعیت فعلی آموزش عالی ایران نشاندهنده اشباع در بسیاری از رشتهها و مقاطع تحصیلی است. مقایسه آمار فارغالتحصیلان ایران با کشورهای توسعهیافته بیانگر آن است که ادامه الگوی پذیرش دانشجو در تمامی رشتهها و مقاطع، دیگر منطقی و کارآمد نیست.
ضرورتهای اصلاح نظام آموزشی
- تغییر ماموریت دانشگاهها از آموزشمحوری صرف به سمت حل مسائل واقعی جامعه.
- بازنگری در سیاستهای توسعه آموزش عالی دولتی که لزوماً دستاورد ملموسی برای کشور نداشته است.
- تقویت دانشگاههای غیردولتی از طریق پرداخت یارانه به دانشجویان برای ایجاد فضای رقابتی واقعی.
- حرکت جدی به سمت اقتصاد دانشبنیان برای بهرهوری بیشتر از ظرفیت فارغالتحصیلان.
تداوم سیاستهای فعلی که بر پایه گسترش بیرویه مراکز آموزش عالی استوار است، منجر به اتلاف منابع میشود. برای دستیابی به افق ۲۰۵۰، دانشگاههای ایران باید به جای تمرکز بر تولید انبوه مدرک، به نهادهایی تبدیل شوند که با شناسایی نیازهای روز، در مسیر توسعه پایدار و اقتصاد دانشبنیان گام بردارند.