نظام سلامت ایران در دوران جنگ، نه تنها دوام آورد بلکه معنای تازهای از «دفاع از جان» را تعریف کرد. این تجربه امروز در قالب طرح ملی پزشک خانواده دنبال میشود، طرحی که با هدف مراقبت نزدیک، مستمر و پیشگیرانه طراحی شده است.
چالشهای اجرای پزشک خانواده
طرح پزشک خانواده امروز با حرف و حدیثهای بسیاری روبروست. برخی آن را راهکاری برای نجات نظام سلامت و برخی دیگر زنگ خطری برای بحران تازه میدانند. مقایسه با دوران جنگ نشان میدهد که زیرساخت سلامت ایران در بحرانیترین روزها نیز بر منطق مراقبت نزدیک و پیشگیرانه استوار بود و فرو نپاشید. اما فاصلهای عمیق میان آن منطق اولیه و اجرای کنونی وجود دارد.
تجربه دوران جنگ در نظام سلامت
در روزهای سخت جنگ، شبکهی بهداشت با وجود کاستیهایی، بهویژه در ایام اوج بحران، بهخوبی عمل کرد. این شبکه صرفاً یک ساختار اداری خشک نبود، بلکه زنجیرهای از پزشکان، مراقبان سلامت و تیمهای شبکهای بودند که در سنگر زندگی ایستادگی کردند. این ایستادگی در قالب خدمات سلامت روان نیز نمود یافت:
- بیش از یک میلیون و هفتصد هزار نفر از غربالگری روانی عبور کردند.
- سامانه ۱۹۰ به خط ارتباطی مستمر مردم با خدمات سلامت روان تبدیل شد.
- مراکز «سراج» فعال ماندند و خدمات رایگان ادامه یافت.
این آمارها نشاندهنده تلاش نظام سلامت در دوران بحران است. اکنون، اجرای طرح پزشک خانواده با چالشهایی روبرو است که نیازمند بررسی دقیق و یافتن راهحلهای مؤثر است تا بتواند به اهداف اولیه خود دست یابد.