توافق هستهای غیرنظامی میان آمریکا و عربستان که در ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۶ توسط وزیران انرژی دو کشور امضا شد، پس از حدود ۲۰ سال پیگیری ریاض، قرار بود زمینه فعالیت شرکتهای آمریکایی در ساخت و بهرهبرداری از نیروگاههای هستهای عربستان را فراهم کند. این توافق حتی احتمال ایجاد تأسیسات غنیسازی اورانیوم را نیز در بر میگرفت.
گزارشها حاکی بود که برخلاف رویکرد دولتهای پیشین آمریکا، این توافق الزام به عادیسازی روابط عربستان با اسرائیل را کنار گذاشته و راه را برای غنیسازی اورانیوم هموار کرده است. برخی ناظران معتقد بودند این موضوع میتواند در آینده مسیر دستیابی عربستان به توانایی ساخت سلاح هستهای را باز کند.
ترامپ و تغییر موضع ناگهانی
تنها یک روز پس از اعلام توافق، دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی خود ادعا کرد که توافق شامل غنیسازی اورانیوم نمیشود و اجرای آن کاملاً مشروط به پیوستن عربستان به توافقهای ابراهیم و به رسمیت شناختن اسرائیل است. این اظهارات، بدون هماهنگی با مقامهای سعودی، موجب سردرگمی در ریاض و واشنگتن شد.
مشخص نیست که آیا ترامپ قصد تغییر مفاد توافق را دارد یا صرفاً موضعی رسانهای اتخاذ کرده است. همچنین سرنوشت توافق در کنگره نامشخص است؛ هرچند کنگره میتواند آن را متوقف کند، اما برای این کار به اکثریتی نیاز دارد که بتواند وتوی احتمالی رئیسجمهور را نیز خنثی کند.
سرمایهگذاریهای عربستان و پرسشهای بیپاسخ
عربستان طی سالهای اخیر سرمایهگذاری گستردهای روی ترامپ و خانواده او انجام داده است؛ از جمله قراردادهای اعطای امتیاز به سازمان ترامپ با ارزشی بالقوه چند میلیارد دلاری و سرمایهگذاری کلان در صندوق سرمایهگذاری خصوصی متعلق به جرد کوشنر. با وجود این حمایتهای مالی، تغییر ناگهانی موضع ترامپ این پرسش را برای ریاض ایجاد کرده که چرا این سرمایهگذاریها به نتیجه مورد انتظار نرسیده است.
این تحول در شرایطی رخ داده که عربستان از نظر امنیتی نیز با چالشهای جدی روبهرو است.