صاحبخبر - در سالهای اخیر، بسیاری از خانوادهها در ایران شاهد تغییر در اولویتهای خرید و هزینههای روزمره خود بودهاند. مواردی که پیشتر به دلیل کمبود وقت به تعویق میافتاد، اکنون به دلیل فشارهای اقتصادی و عدم تناسب درآمد با هزینهها، به طور مداوم به آینده موکول میشود.
این تغییر رفتار مصرفکننده در بازار مشهود است. خریدهایی که قرار بود در یک بازه زمانی مشخص انجام شوند، به ماههای بعد منتقل میشوند و برخی خدمات تفریحی یا رفاهی نیز با کاهش دفعات مراجعه یا انتخاب گزینههای ارزانتر مواجه هستند. این پدیده، یکی از واکنشهای رایج خانوارها در دورههای تورمی محسوب میشود.
تغییر اولویتها در هزینههای خانوار
زمانی که سرعت افزایش درآمد با رشد هزینهها همخوانی نداشته باشد، خانوارها مجبور به بازنگری در اولویتهای خود میشوند. هزینههای اساسی مانند اجاره مسکن، تأمین خوراک، پرداخت قبوض و سایر مخارج ضروری در صدر قرار میگیرند. در مقابل، هزینههایی که امکان جابهجایی زمانی دارند، مانند تفریحات، خرید کالاهای غیرضروری و برخی خدمات، به تعویق میافتند.
تأثیر بر بازار خدمات
این تغییر در الگوهای مصرف، به طور مستقیم بر بازار فروشندگان و ارائهدهندگان خدمات تأثیر گذاشته است. بسیاری از کسبوکارها به جای کاهش کامل مشتریان، با مشتریانی روبرو هستند که دفعات مراجعه خود را کاهش دادهاند، خرید خود را به تعویق انداختهاند یا به سمت گزینههای ارزانتر سوق پیدا کردهاند.
کافیشاپها و رستورانها در کانون تغییر
بازار کافیشاپها و رستورانها نمونه بارزی از این تغییرات است. در گذشته، قرارهای دوستانه، جلسات کاری و دورهمیهای خانوادگی اغلب در این مکانها برگزار میشد. امروزه، بسیاری از این قرارها به محل کار، خانه یا حتی داخل خودرو منتقل شدهاند و فاصله زمانی بین این گونه ملاقاتها افزایش یافته است.
محسن مبرا، رئیس اتحادیه آبمیوه، بستنی و کافیشاپ تهران، افزایش هزینههای مواد اولیه، تجهیزات، اجاره، دستمزد، مالیات و انرژی را عامل اصلی بالا رفتن قیمت تمامشده خدمات دانسته است. وی توضیح داد که با توجه به عدم رشد همراستا در درآمد خانوارها، رفتار مشتریان دستخوش تغییر شده و مراجعههای هفتگی برخی مشتریان به ماهی یکبار کاهش یافته است.