با تشدید پدیده تغییر اقلیم و افزایش فراوانی و شدت امواج گرمایی، شهرهای جهان با چالشهای فزایندهای در زمینه تابآوری و کاهش مصرف انرژی روبهرو شدهاند. در پاسخ به این بحران، طیف وسیعی از راهکارها در سطوح مختلف طراحی شهری، مدیریت ساختمان، فناوریهای نوین و سیاستگذاری نهادی توسعه یافته و در شهرهای پیشرو بهکار گرفته شده است.
راهکارهای طراحی شهری و فناوری
راهکارهای طراحی شهری شامل مدیریت سایه، استفاده از مصالح و سطوح بازتابدهنده، بامهای سفید، زیرساختهای سبز آبی (بامها و دیوارهای سبز)، عایقکاری حرارتی و آبنماهای شهری است که میتوانند دمای هوا را کاهش دهند. همچنین، توسعه فناوریهای سرمایش کممصرف، هوشمندسازی سامانههای انرژی و میکروگریدهای خورشیدی در برنامههای شهری گنجانده شده است.
نقش سیاستگذاری و مشارکت شهروندی
مقررات سختگیرانه و سیاستگذاریهایی با ابزارهای مالی مانند طرحهای مبادله کربن و صندوقهای مالی سبز شهری، مالکان را به اجرای اصول کاهش مصرف انرژی پایبند میکند. با این وجود، تابآوری شهری در برابر گرما و کاهش مصرف انرژی تنها با زیرساختهای فیزیکی و مقررات ساختوساز محقق نمیشود، بلکه نیازمند مشارکت اجتماعی، آموزش مستمر و مدیریت منابع است.
آموزش و مشارکت شهروندی از طریق کارگاههای محلهای، پیمایشهای دما با مشارکت شهروندان و اپلیکیشنهای مشارکتی، شهروندان را از مصرفکننده محض به کنشگران فعال در فرایند تابآوری شهری تبدیل میکند. ترکیب هوشمندانه این راهکارها در قالب برنامههای یکپارچه شهری، با توجه به شرایط اقلیمی، فرهنگی و اقتصادی هر شهر، کلید دستیابی به تابآوری پایدار و کاهش مؤثر مصرف انرژی است.
نمونهای از اقدامات شهری: توکیو
شهر توکیو، پایتخت ژاپن، در سال ۲۰۱۷ «صندوق سبز توکیو» را با سرمایه اولیه ۲۰ میلیارد ین (معادل حدود ۱۸۰ میلیون دلار) راهاندازی کرد تا به شهری تابآور و کمکربن تبدیل شود.