بررسی آمارهای اقتصادی نشان میدهد قدرت خرید مزدبگیران و کارگران در ایران به طور محسوسی کاهش یافته است. در مقایسه با سال ۱۳۹۰، قدرت خرید دلاری مزد به حدود یک چهارم کاهش یافته است. عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، نیز در همایشی به کاهش قدرت خرید مردم و روند کاهنده آن اشاره کرده و تأکید نمود که افت قدرت خرید مردم را نباید صرفاً به تورم نسبت داد.
به گفته وی، بخش مهمی از این کاهش ناشی از افت درآمد واقعی سرانه است. او با استناد به شاخص درآمد ناخالص داخلی واقعی (GDI) اعلام کرد درآمد واقعی سرانه کشور بر پایه قیمتهای ثابت سال ۱۴۰۰، از حدود ۱۴۱ میلیون تومان در سال ۱۳۹۰ به حدود ۷۵ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ کاهش یافته است. این موضوع به معنای تقریباً نصف شدن درآمد واقعی هر ایرانی طی ۱۳ سال و بازگشت سطح رفاه به دهه ۱۳۷۰ است.
قدرت خرید مزد در مقایسه با طلا و دلار
نگاهی به قدرت خرید طبقه کارگر و مزدبگیران، اعلام همتی مبنی بر کاهش چشمگیر قدرت خرید نسبت به ابتدای سال ۱۳۹۰ را تأیید میکند. در سال ۱۳۹۰، حداقل دستمزد معادل ۳۳۰ هزار و ۳۰۰ تومان بود که در آن زمان ارزشی معادل ۳۰۵ دلار یا حدود ۷.۲ گرم طلای ۱۸ عیار داشت.
در سال ۱۴۰۴، شورای عالی کار حداقل دستمزد ماهانه را به ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان افزایش داد. این رقم در مقایسه با حداقل دستمزد پایه ماهانه ۱۰ میلیون و ۳۹۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۴، افزایش یافته است. با این حال، در ۲۶ اسفند ماه ۱۴۰۴، حداقل دستمزد مصوب برای سال ۱۴۰۵ معادل ۱۱۶ دلار تعیین شد. این در حالی است که در بهمن ماه ۱۴۰۴، حداقل دستمزد ارزش تقریبی ۸۴ دلار را داشت.
این افزایش ارزش دلاری اما تا میانه اردیبهشت ۱۴۰۵ دوام نیاورد، زیرا نرخ هر دلار آمریکا تغییر کرد.