بازار سرمایه ایران در ماههای اخیر رفتاری متفاوت از متغیرهای بنیادی شرکتها داشته است. از یک سو، گزارشهای سهماهه شرکتهای بورسی از رشد درآمدها و سودآوری حکایت دارد و از سوی دیگر، شاخص کل هنوز نتوانسته متناسب با این بهبود بنیادی حرکت کند. این شکاف باعث شده بسیاری از تحلیلگران از «ارزندگی تاریخی» بازار سخن بگویند.
در چنین شرایطی، نسبت EV/EBIT دوباره به کانون توجه فعالان بازار بازگشته است؛ نسبتی که بسیاری از تحلیلگران آن را یکی از دقیقترین ابزارهای سنجش ارزش ذاتی بازار میدانند. کاهش این نسبت به محدوده ۵.۳، در کنار سودآوری مناسب شرکتها، این پرسش را مطرح کرده که آیا بورس اکنون کمتر از ارزش واقعی خود قیمتگذاری شده است؟
صورتهای مالی بهار؛ سودآوری همچنان پابرجاست
بررسی گزارشهای سهماهه شرکتها نشان میدهد مجموع سود خالص بازار به حدود ۵۹۰ همت رسیده و درآمد عملیاتی نیز رشد قابل توجهی را تجربه کرده است. همچنین تثبیت حاشیه سود خالص در محدوده ۱۹ درصد نشان میدهد بسیاری از شرکتها توانستهاند بخشی از فشار افزایش هزینهها را مدیریت کنند. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که کاهش ارزش بازار سهام را نمیتوان صرفاً ناشی از افت عملکرد شرکتها دانست. برعکس، بخش قابل توجهی از فشار وارد شده به بورس، از متغیرهای اقتصاد کلان و افزایش نرخ تنزیل ناشی میشود.
شاخص ارزش به درآمد در کف تاریخی؛ بازار چه پیامی دارد؟
یکی از مهمترین شاخصهای ارزشگذاری بازار، نسبت EV/EBIT است که ارزش کل بنگاه را با سود عملیاتی آن مقایسه میکند. هرچه این نسبت پایینتر باشد، در صورت ثبات سودآوری، بازار از منظر بنیادی ارزندهتر ارزیابی میشود. بر اساس دادههای موجود، این نسبت اکنون در محدوده ۵.۳ قرار دارد؛ سطحی که در مقایسه با میانگین تاریخی حدود ۷.۵ تا ۸ واحد، فاصله قابل توجهی دارد. البته پایین بودن این نسبت بهتنهایی به معنای آغاز یک روند صعودی نیست، بلکه نشان میدهد بازار برای بازگشت به میانگین تاریخی، نیازمند تغییر در متغیرهای کلان است.