تحلیلی در نشریه فارن افرز به بررسی فروپاشی انتظارات امنیتی کشورهای عربی از چین در جریان جنگ جاری میپردازد. اگرچه جنگ اخیر، ناامیدی اعضای شورای همکاری خلیج فارس از توان حمایتی واشنگتن را تشدید کرد، اتخاذ دکترین «دسترویدست گذاشتن» از سوی پکن و امتناع آن از اعمال فشار بر تهران، پادشاهیهای عرب را از تکیه بر چین بهعنوان وزنه توازن امنیتی بیدار ساخت.
توهم «ضامن چین» و رؤیای توسعه
تا پیش از جنگ اخیر، پادشاهیهای خلیج فارس با تکیه بر آمارها، از جمله اختصاص ۳۶ درصد از واردات نفت خام چین به شورای همکاری و مبادلات تجاری ۳۰۰ میلیارد دلاری در سال ۲۰۲۴ که از مجموع تجارت با آمریکا و اروپا فراتر رفت، امیدوار بودند پکن برای صیانت از سرمایهها و منابع انرژی خود، تهاجم ایران را مهار کند. نقشآفرینی پکن در میانجیگری سال ۲۰۲۳ میان ریاض و تهران و مانورهای رسانهای در حمایت از دکترین چشمانداز ۲۰۳۰، این تصور را ایجاد کرد که چین به یک «ذینفع فعال امنیتی» تبدیل خواهد شد.
انفعال پکن؛ از وساطت بیخطر تا انفعال مطلق
اما خشونت نبرد اخیر نشان داد چین هیچ برنامهای برای پذیرش مسئولیت امنیتی ندارد. پکن نهتنها از ابزارهای فشار ارزی و سیاسی خود بر تهران برای مهار حملات موشکی به اعضای شورای همکاری استفاده نکرد، بلکه با وتوی قطعنامه شورای امنیت برای تشکیل نیروی بینالمللی صیانت از تنگه هرمز و انتشار گزارشهایی درباره ارائه دادههای ماهوارهای به ایران، خشم شدید ریاض را برانگیخت.
انفعال چین از دکترین سنتی «پرهیز از تعهدات نظامی و هزینهکردهای فرامرزی» سرچشمه میگیرد؛ پکن ترجیح میدهد تماشاگر فعال باشد تا اینکه خود را وارد باتلاق خاورمیانه کند.
آینده روابط؛ تجارت بدون تضمین و دوراهی سخت اعضا
نویسندگان نتیجه میگیرند روابط میان کشورهای عربی و چین در آینده بر پایه تجارت بدون تضمینهای امنیتی استوار خواهد بود و اعضای شورای همکاری در دوراهی سختی برای تأمین امنیت خود قرار خواهند گرفت.