گسترش حضور هوش مصنوعی در زندگی روزمره، دیگر تنها به تغییر شیوه دریافت اطلاعات یا انجام تکالیف محدود نمیشود. پژوهشگران اکنون به دنبال پاسخ به این پرسش هستند که آیا تعاملات مکرر انسان با ماشینها، میتواند ساختار ارتباطی و رفتاری ما را نیز دگرگون کند؟
ظهور مفهوم «انساننمایی رباتگونه»
در مطالعهای که در نشریهAI & Societyمنتشر شده، محققان احتمال میدهند افرادی که بهطور مستمر با رباتهای هوش مصنوعی (بهویژه در سیستمهای پشتیبانی و خدمات مشتری) در ارتباط هستند، ناخودآگاه شیوه بیان خود را تغییر دهند. هدف از این تغییر، هماهنگ کردن زبان انسان با الگوهایی است که سیستمهای هوش مصنوعی راحتتر و سریعتر پردازش میکنند.
پژوهشگران این پدیده فرضی را«انساننمایی رباتگونه» (Robotoid Humanness)نامیدهاند. در حالی که توسعهدهندگان تلاش میکنند هوش مصنوعی را تا حد ممکن شبیه به انسان کنند، در نقطه مقابل، انسانها ممکن است در اثر تکرار تعاملات، برخی ویژگیهای ارتباطی خود را به الگوهای ماشینی نزدیک کنند.
چرا انسانها شبیه رباتها میشوند؟
این تغییر رفتار ریشه در روانشناسی تعاملات اجتماعی دارد. انسانها در محیطهای اجتماعی معمولاً رفتار طرف مقابل را بهصورت ناخودآگاه تقلید میکنند تا ارتباط موثرتری برقرار کنند. وقتی کاربر با سامانهای تعامل میکند که بر اساس الگوهای مشخص و پیشبینیپذیر پاسخ میدهد، برای دستیابی به نتیجه سریعتر، شروع به استفاده از عباراتی میکند که برای ماشین سادهتر باشد.
علاوه بر این، ویژگیهای زیر در این فرآیند نقش دارند:
- کمرنگ شدن مرزها:توانایی هوش مصنوعی در ایجاد مکالماتی طبیعی و شخصیسازی پاسخها بر اساس دادههای قبلی، مرز میان گفتگو با انسان و ماشین را کاهش میدهد.
- بهینهسازی ارتباط:تمایل انسان به کاهش خطا در دریافت پاسخ، او را سوق میدهد تا جملات خود را طبق ساختار مورد نیاز ربات بازنویسی کند.
- پیشبینیپذیری:تکیه بر الگوهای تکرارشونده ماشین، باعث میشود کاربر از پیچیدگیهای زبانی انسانی فاصله بگیرد.
مرز میان فرضیه و واقعیت
با وجود تحلیلهای ارائه شده در این پژوهش، باید توجه داشت که این مطالعه در سطحنظریاست. محققان تأکید کردهاند که فرضیه «انساننمایی رباتگونه» هنوز در آزمایشهای میدانی و تجربی روی گروههای انسانی بررسی نشده است و نتایج فعلی بیشتر جنبه هشداردهنده و تحلیل مفهومی دارد تا اثبات قطعی یک تغییر رفتاری جمعی.