تأثیری فراتر از مرزهای جغرافیایی
محمد رضا زائری، سردبیر ماهنامه خیمه، در یادداشتی به روایتی از حسینالحسینی، رئیس مجلس لبنان اشاره کرد. در این روایت، خبرنگاری از او پرسیده بود اگر امام موسی صدر حضور داشت، آیا میتوانست در جنگ ایران و عراق نقشی ایفا کند؟ پاسخ حسینالحسینی جسورانه و هرچند اغراقآمیز بود: «به نظر من اگر امام موسی صدر بود، اصلا جنگ ایران و عراق رخ نمیداد!»
این دیدگاه نشاندهنده جایگاه و اقتدار موسی صدر است که حتی پس از سالها غیبت، نامش به عنوان نماد ثبات و اثرگذاری یاد میشود. او شخصیتی بود که حتی مصطفی چمران را مسحور خود کرد و چمران با ستایشی عاشقانه، از عظمت او سخن میگفت. هر سال در تاریخ نهم شهریور، داغ فقدان او تازه میشود و توجهها را به کوتاهیها در پیگیری این جنایت بزرگ جلب میکند.
سفر به لیبی و ناپدیدشدگی مرموز
پرونده ناپدیدشدن امام موسی صدر یکی از بحثبرانگیزترین و شناختهشدهترین پروندههای غیبت در جهان عرب است. او در اوت ۱۹۷۸ به دعوت رسمی معمر قذافی به لیبی سفر کرد، اما پس از این سفر هرگز بازنگشت. در این سفر، شیخ محمد یعقوب و عباس بدرالدین، روزنامهنگار لبنانی نیز او را همراهی میکردند و هر سه در لیبی ناپدید شدند.
دههها از آن تاریخ میگذرد، اما سرنوشت قطعی این سه نفر مشخص نشده است. این اتفاق، زخمی عمیق بر پیکره جامعه لبنان گذاشت و پروندهای را گشود که تا به امروز میان دولتهای مختلف و سازمانهای حقوق بشری در جریان است.
میراث سیاسی و تأسیس جنبش امل
امام موسی صدر پیش از آنکه به لیبی سفر کند و ناپدید شود، جایگاه ویژهای در عرصه اجتماعی و سیاسی لبنان داشت. او تلاش کرد تا صدای شیعیان لبنان را در ساختار قدرت این کشور به گوش برساند و پیش از آغاز جنگ داخلی لبنان، تحولات گستردهای را در جامعه شیعه ایجاد کرد.
- مشارکت فعال در سازماندهی سیاسی و اجتماعی شیعیان لبنان.
- تأسیس جنبش «امل» به عنوان یک کالبد سازمانیافته برای مطالبه حقوق جامعه شیعه.
- تلاش برای ایجاد توازن میان جریانهای مختلف سیاسی در لبنان پیش از فروپاشی صلح داخلی.
او نه تنها یک روحانی، بلکه یک سیاستمدار آیندهنگر بود که توانست مرزهای مذهبی و جغرافیایی را در تفکر خود جابهجا کند. غیبت او، خلایی را ایجاد کرد که هر بحران یا حادثه جدید در منطقه، بار دیگر یادآور جای خالی این شخصیت است.