خراسان جنوبی سالهاست در چنگال خشکسالی گرفتار شده است. این بحران دیگر تنها به کمبارانی محدود نمیشود، بلکه تا اعماق سفرههای زیرزمینی نفوذ کرده و مستقیماً معیشت مردم را هدف قرار داده است. وضعیت بهگونهای است که ۹۵ درصد نیاز آبی این استان از منابع زیرزمینی تأمین میشود و حتی بارشهای اخیر نیز نتوانستهاند وضعیت آبخوانها را بهبود ببخشند.
تضاد میان طرحهای کلان و نیازهای فوری
اجرای پروژههای عظیم انتقال آب برای آینده استان ضروری است، اما نمیتوان نیازهای فوری مردم مناطق محروم را به بهرهبرداری از این طرحهای طولانیمدت موکول کرد. در این میان، طرحهای کوچک انتقال آب با هزینه کمتر و سرعت اجرای بیشتر، راهکاری سریع برای حل بخشی از چالشهای موجود هستند. این پروژههای کوچک میتوانند به تثبیت جمعیت روستایی و تداوم تولید در مناطق محروم کمک کنند.
مقابله با بحران آب در خراسان جنوبی نیازمند پیشبرد همزمان دو مسیر است:
- توسعه پروژههای بزرگ و زیربنایی برای تأمین بلندمدت.
- اجرای طرحهای کوچک و هدفمند برای پاسخ سریع به نیازهای مردم.
تخریب منابع آبی و برنامه پنجساله احیا
عباس سارانی، مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان جنوبی، وضعیت وخیم منابع آبی استان را تشریح کرد. او تأکید میکند بازیابی منابع محدود استان پس از این فشارها، ممکن است دههها زمان ببرد. سارانی با اشاره به مفهوم «سواد آبی»، تفاوت تکاندهنده برداشتهای این استان با استانداردهای جهانی را اینگونه توصیف کرد:
- میانگین جهانی برداشت از آبهای تجدیدپذیر: ۴۰ تا ۴۵ درصد.
- میزان برداشت در خراسان جنوبی: تقریباً ۱۰۰ درصد از منابع تجدیدپذیر و بخشی از ذخایر استراتژیک.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان جنوبی اعلام کرد که در قالب طرح احیا و تعادلبخشی، برنامهای پنجساله برای کاهش برداشتها در دست اجراست. هدف این برنامه آن است که میزان مصرف آب در استان به حداکثر ۷۵ درصد از منابع تجدیدپذیر کاهش یابد تا از تخریب بیشتر ذخایر استراتژیک جلوگیری شود.