بهروز فرخی روز دوشنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا با اشاره به نقش آموزشهای ترویجی در ارتقای بهرهوری، مدیریت بحران آب و کاهش شکاف عملکردی بین کشاورزان، افزود: امروز کشاورزی بیش از هر زمان دیگری به «دانشمحوری» نیاز دارد و دیگر نمیتوان با روشهای سنتی، افزایش تولید و درآمد را انتظار داشت.
وی افزود: در شرایطی که منابع آب محدود شده و هزینههای تولید افزایش یافته است، تنها راهکار پایدار، انتقال دانش و فناوری به مزارع و باغهاست.
این مسوول افزود: رویکرد ما این است که آموزشها از حالت صرفاً کلاسمحور خارج و به آموزشهای میدانی، مزرعهای و مسئلهمحور تبدیل و آموزش دقیقاً بر اساس نیاز واقعی کشاورزان هر منطقه طراحی و اجرا شود.
فرخی تصریح کرد: مدیریت آب، مهمترین اولویت کشاورزی امروز است، در آموزشهای ترویجی باید به کشاورزان نشان دهیم که افزایش بهرهوری تنها با مصرف بیشتر آب امکانپذیر نیست، بلکه با مدیریت صحیح آب، تغذیه گیاه، انتخاب ارقام مناسب و زمانبندی دقیق عملیات زراعی میتوان تولید بیشتری با آب کمتر داشت.
وی تاکید کرد: آموزش روشهای نوین آبیاری، زمانبندی صحیح آبیاری، استفاده از مالچ، افزایش ماده آلی خاک و مدیریت بقایای گیاهی باید به فرهنگ عمومی کشاورزی تبدیل شود.
فرخی یکی از دغدغه های موجود در این بخش را فاصله عملکرد بین کشاورزان پیشرو و سایر بهرهبرداران دانست و گفت: این اختلاف عملکرد، همان شکاف بهرهوری است، در برخی محصولات مشاهده میکنیم که کشاورزان پیشرو با همان میزان آب و زمین، چندین برابر سایر کشاورزان تولید میکنند.
وی افزود: وظیفه ترویج این است که تجربه موفق این افراد را به دانش عمومی تبدیل کند به همین دلیل توسعه مزارع الگویی، روز مزرعه، بازدیدهای آموزشی، انتقال تجربه کشاورز به کشاورز و تشکیل شبکه کشاورزان پیشرو را با جدیت دنبال خواهیم کرد.
فرخی بااشاره به اقدامات انجام شده در زمینه تغییر الگوی کشت در استان اظهار داشت: تغییر الگوی کشت تنها با صدور دستورالعمل محقق نمیشود؛ بلکه نیازمند اقناع و همراهی بهرهبرداران است.
این مسوول افزود: کشاورز باید بداند که چرا باید محصولی را جایگزین محصول دیگر کند و این تغییر چه تأثیری بر درآمد و پایداری تولید او خواهد داشت از این رو آموزشهای اقتصادی، تحلیل هزینه و درآمد، معرفی محصولات کمآببر، توسعه گیاهان متناسب با اقلیم استان و معرفی ارقام مقاوم به خشکی از مهمترین محورهای آموزشی ما خواهد بود.
وی نقش زنان روستایی را در تحقق کشاورزی پایدار با اهمیت بیان کرد و گفت: زنان روستایی از ارکان اصلی تولید، امنیت غذایی و اقتصاد خانواده هستند و آموزش آنان نباید محدود به صنایع تبدیلی یا مشاغل خانگی باشد بلکه باید در حوزههایی مانند مدیریت مصرف آب، تولید محصولات سالم، فرآوری محصولات کشاورزی، کاهش ضایعات، تغذیه خانواده، بازاریابی و توسعه کسبوکارهای کوچک نیز توانمند شوند چراکه هر میزان که دانش زنان روستایی افزایش یابد، اثر آن در کل خانواده و جامعه روستایی نمایان خواهد شد.
فرخی در خصوص افزایش اثربخشی آموزشها خاطرنشان کرد: آموزشهای آینده باید ترکیبی باشد؛ یعنی آموزش حضوری، میدانی و مجازی در کنار هم قرار گیرند و استفاده از فیلمهای آموزشی کوتاه، شبکههای اجتماعی، پیامرسانها، سامانههای مشاوره برخط و تولید محتوای بومی میتواند سرعت انتقال دانش را افزایش دهد. همچنین لازم است آموزشها به صورت مستمر ارزیابی شوند تا میزان تأثیر آنها بر عملکرد کشاورزان مشخص شود.
وی بر لزوم تقویت ارتباط مراکز خدمات جهاد کشاورزی با کشاورزان تاکید کرد و گفت: مراکز خدمات باید به پایگاه واقعی انتقال دانش و حل مسائل کشاورزان تبدیل شوند، کارشناسان ترویج باید حضور بیشتری در مزارع داشته باشند و ارتباط آنان با بهرهبرداران مستمر باشد.
فرخی مهمترین برنامههای آینده مدیریت هماهنگی ترویج استان زنجان را ارتقای بهرهوری آب و افزایش تولید در واحد سطح، توسعه آموزشهای مزرعهای و مهارتی، کاهش شکاف عملکرد بین کشاورزان پیشرو و سایر بهرهبرداران، ترویج کشاورزی دانشبنیان و استفاده از فناوریهای نوین، توانمندسازی زنان و جوانان روستایی، توسعه شبکه کشاورزان پیشرو و مزارع الگویی، گسترش آموزشهای مرتبط با تغییر الگوی کشت و سازگاری با تغییرات اقلیمی و تقویت ارتباط میان مراکز خدمات، محققان و بهرهبرداران بیان کرد.
وی تاکید کرد: آینده کشاورزی در گرو مدیریت صحیح منابع بهویژه آب و توسعه دانش در میان بهرهبرداران است، اگر بتوانیم آموزشهای کاربردی و مستمر را در کنار مشارکت فعال کشاورزان، زنان روستایی، جوانان و کارشناسان ترویج گسترش دهیم، نهتنها بهرهوری افزایش خواهد یافت، بلکه هزینههای تولید کاهش، درآمد کشاورزان بهبود مییابد و امنیت غذایی کشور نیز تقویت خواهد شد.