تینا مزدکی_تصور کنید در فضایی بزرگ بدون مقصد مشخصی در حال قدم زدن هستید — مثلاً در حال گشتوگذار در یک پارک یا پرسه زدن در محوطه یک فستیوال موسیقی. در این موقعیت، بیشتر به سمت چپ میپیچید یا راست؟
این سؤالی بود که یک تیم بینالمللی از محققان پس از یک مطالعه قبلی درباره فاصلهگذاری اجتماعی در دوران پاندمی کووید-۱۹، درصدد پاسخ به آن برآمدند. آن مطالعه اولیه به شکل غافلگیرکنندهای نشان داده بود که حرکتهای ما در فضا آنقدرها هم که فکر میکنیم تصادفی نیست. این بار، محققان به طور ویژه روی چرخشهایی که در حین راه رفتن انجام میدهیم، در میان گروههای سنی، محیطهای فرهنگی و فضاهای گوناگون تمرکز کردند. آنها یک سوگیری واضح را کشف کردند که با نتایج غیرمنتظره قبلیشان مطابقت داشت: تمایل چشمگیر به چرخش پادساعتگرد (تمایل به چپ). با اثبات این فرض، یک سوال بزرگتر مطرح شد: چرا این ترجیح ناخودآگاه در ما وجود دارد؟
آزمایشهای ایزوله؛ وقتی شلوغی جمعیت بیتقصیر است
«کلادیو فلیچانی» (Claudio Feliciani)، مهندسی که در زمان انجام این پژوهش در دانشگاه توکیو مستقر بوده است، میگوید: «این یافته کاملاً غیرمنتظره بود. چرا که از نظر غریزی، وقتی افراد به طور تصادفی راه میروند، تصور میکنید که هر کس بسته به نیاز خود تغییر مسیر میدهد و نشانهای از یک اولویت کلی وجود ندارد. اما وقتی همه شرایط برابر بود، یک تمایل قطعی و قابل اندازهگیری برای چرخش پادساعتگرد نسبت به ساعتگرد در مردم دیده شد.»
این سوگیری پادساعتگرد قبلاً نیز مشاهده شده بود — برای مثال در حلقههای رقص و هیجان (Circle Pits) در کنسرتهای موسیقی هوی متال. از این رو، محققان در این مطالعه جدید میخواستند تأثیرات محیطی احتمالی بر رفتار، مانند اقدامات سایر افراد یا شکل هندسی محیطهای بسته را کاملاً حذف کنند.
آزمایشها در کشورهای اسپانیا و ژاپن (با هنجارهای اجتماعی و فرهنگی کاملاً متفاوت)، در فضاهای باز و بسته، و در میان طیفهای سنی مختلف (جوانان) انجام شد. محققان حتی حرکتهای فردی را هم آزمایش کردند. در یکی از آزمایشها، از ۲۰۹ نفر خواسته شد تا به تنهایی و آزادانه در داخل یک محوطه ششضلعی که با صندلیها و میزها ساخته شده بود راه بروند تا هرگونه احتمال تأثیرپذیری از جمعیت حذف شود. در تمام این آزمایشها، سوگیری پادساعتگردِ خفیف اما از نظر آماری کاملاً پیشرونده و معنادار، پابرجا باقی ماند.
ادامه این مطلب را در «چرا انسانها ناخودآگاه همیشه به سمت چپ میپیچند؟»، بخوانید.
۲۲۷۳۲۳
∎
