تحلیل سیره عقیدتی امام زکی(ع) و نقش دانشمندان در عصر غیبت

در آستانه ورود به عصر غیبت، یکی از حساس‌ترین دوره‌های معرفتی و اجتماعی تشیع تجربه شد. گسترش اندیشه اسلامی و افزایش فشارهای سیاسی نیازمند راهبردی بنیادین برای صیانت از کیان دین بود. تحلیل سیره‌شناختی امام حسن عسکری(ع) به‌عنوان پیشوای معصومی که وظیفه انتقال جامعه به عصر غیبت را بر عهده داشت، کلید فهم مناسبات میان قرآن، عترت و رسالت نخبگان دینی است. پاسخ به چالش‌های فکری نیازمند کاوش اجتهادی در فقه امامت است. آیت‌الله سیدمحمود بحرالعلوم میردامادی، استاد و پژوهشگر برجسته حوزه‌های علمیه، این موضوع را در آثار خود از جمله «آفاق الولایة فی فقه الإمامة» و «مرآة المودّة» بررسی کرده است. آیت‌الله بحرالعلوم تصریح می‌کند که زمانه حضرت امام حسن عسکری(ع) یکی از پیچیده‌ترین دوران‌های تاریخ تشیع به شمار می‌رود؛ چراکه با گسترش جغرافیا و افزایش آگاهی پیروان اهل‌بیت(ع)، دستگاه حکومت عباسی نیز در سامرا حساسیت خود را به حداکثر رسانده بود. حاکمان وقت، با آگاهی از روایت‌های نبوی درباره تولد حضرت مهدی(عج)، مرکز امامت را تحت مراقبت شدید قرار داده بودند تا مانع تحقق این وعده الهی شوند. با این حال، یازدهمین امام شیعیان با اتخاذ تدابیر دقیق علمی و تربیتی، نفوذ اندیشه اصیل اسلامی را حفظ کرد.