آیات 10 تا 16 سوره حشر: ترس از خدا و ترس از انسان

آیات 10 تا 16 سوره حشر، با اشاره به نسل‌های پیشین و جدید مؤمنان، دو نوع رابطه اجتماعی را نشان می‌دهد. از یک سو، مؤمنانی که نسبت به هم‌وطنان خود احساس برادری می‌کنند و برای پاک بودن دلشان از کینه دعا می‌نمایند؛ و از سوی دیگر، منافقانی که با وعده‌هایی فریبنده، مردم را به ایستادگی دعوت می‌کنند اما در لحظه خطر تنها می‌مانند. علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، این آیات را نه صرفاً یک گزارش تاریخی می‌داند، بلکه نمادی از یک سنت همیشگی در روابط اجتماعی و سیاسی انسان‌ها توصیف می‌کند. ایمان، پیوندی واقعی ایجاد می‌کند در حالی که نفاق، اتحادهای ظاهری و شکننده به وجود می‌آورد. در آیه 10، مؤمنان نسبت به نسل‌های پیشین دعا می‌کنند: «وَالَّذِینَ جَاءُوا مِنْ بَعْدِهِمْ...» و می‌گویند: «رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِینَ سَبَقُونَا بِالْإِیمَانِ». این نشان‌دهنده دیدگاه مؤمن به عنوان بخشی از یک جریان ایمانی است که به پیشینیان خود نیز مغفرت می‌نماید. آن‌ها همچنین از ایجاد کینه و دشمنی نسبت به اهل ایمان جلوگیری می‌کنند: «وَلَا تَجْعَلْ فِی قُلُوبِنَا غِلًّا لِلَّذِینَ آمَنُوا». در مقابل، آیات 11 تا 13، منافقان را توصیف می‌کند که با وعده‌هایی غیرقابل تحقق به کافران اهل کتاب می‌روند: «لَئِنْ أُخْرِجْتُمْ لَنَخْرُجَنَّ مَعَکُمْ» و «وَإِنْ قُوتِلْتُمْ لَنَنْصُرَنَّکُمْ». اما این وعده‌ها در لحظه خطر فرو می‌ریزند، همانگونه که قرآن بیان می‌کند. به‌طور خلاصه، آیات حشر بر اهمیت اتحاد و محبت بین مؤمنان و عدم اجازه به کینه و دشمنی تأکید دارد.