پس از انتشار تصاویر آسفالت رودخانه الیگودرز نخستین مصاحبه در این خصوص توسط خبرگزاری جمهوری اسلامی با شهردار تهیه و منتشر شد که توجیهاتی در خصوص خشک شدن رودخانه، نبود جریان دائمی آب، وجود سد بالادست برای کنترل سیلابهای فصلی، بوی نامطبوع رودخانه برای شهروندان و استفاده از فضای آسفالت شده برای کاربریهای عمومی شهری ارائه کرد.
محمد لطفی میانجایی ضمن اشاره به نبود جریان دائمی آب در رودخانه الیگودرز و اجرای طرحهای هدایت آبهای سطحی و ساماندهی بستر رودخانه گفت: خطر سیلاب و طغیان این رودخانه برای شهر کنترل شده است.
وی اظهار داشت:در بالادست رودخانه الیگودرز، سد حوضیان قرار دارد و به همین دلیل موارد سیلابی و طغیانی رودخانه بهطور کامل مدیریت شده و از این بابت تهدیدی متوجه شهر نیست.
وی افزود: در فاصله کمتر از پنج کیلومتری شرق الیگودرز، جریان پایدار و دائمی آب در رودخانه وجود ندارد و با توجه به این شرایط، مدیریت و ساماندهی بستر رودخانه در دستور کار قرار گرفته است.
لطفی میانجایی ادامه داد: آبهای سطحی بالادست و پاییندست شهر نیز با احداث ۲ کانال در طرفین رودخانه هدایت شدهاند که این اقدام نقش مهمی در ساماندهی رودخانه و مدیریت روانآبهای سطحی دارد.
وی با اشاره به مشکلات بهداشتی و زیستمحیطی ناشی از وضعیت بستر رودخانه در سالهای گذشته گفت: با توجه به اینکه آب دائمی در رودخانه جریان ندارد بستر آن در مقاطعی به حالت لجنزار درآمده بود و این موضوع مشکلات متعددی برای شهروندان ایجاد میکرد.
وی طول رودخانه را ۱۰کیلومتر برشمرد و بیان کرد: ساماندهی رودخانه الیگودرز از سالهای گذشته آغاز و در مقاطع مختلف از سال ۱۳۸۵ تاکنون در این رودخانه اجرا شده که علاوه بر بهبود وضعیت عبور و مرور، آثار مثبتی در حوزه بهداشت و محیط شهری داشته است.
شهردار الیگودرز با اشاره به محدودیت زمین در مرکز شهر اظهار کرد: یکی از اهداف مهم ساماندهی بستر رودخانه، ایجاد ظرفیتهای جدید برای استفاده شهری است چراکه زمین در محدوده مرکزی شهر محدود بوده و با اجرای طرحهای ساماندهی، بخشی از بستر رودخانه به فضای مفید شهری تبدیل شده است.
لطفی میانجایی افزود: با ایجاد فضای مناسب اجرای عملیات آسفالت و ساماندهی بستر رودخانه حدود یک و نیم هکتار زمین مفید در مرکز شهر برای شهرداری ایجاد شده است که میتواند برای کاربریهای مختلف مورد استفاده قرار گیرد.
وی گفت: در حال حاضر بخشی از فعالیتهای مربوط به ساماندهی دستفروشان و وانتبارها، ایجاد پارکینگ فصلی در مرکز شهر و برخی کاربریهای خدماتی در این محدوده پیشبینی شده است.
وی با اشاره به تجربه برخی مناطق کشور در ساماندهی رودخانههای شهری اظهار کرد: بسیاری از شهرها بر اساس ساختار رودخانهها شکل گرفتهاند و امروز با توجه به خشکسالی و نبود جریان دائمی آب، میتوان با استفاده از تجربه شهرهای دیگر همچون قم، بستر رودخانه را به یک ظرفیت جدید شهری تبدیل کرد.
وی درباره عملیات انجامشده در بستر رودخانه نیز اظهار کرد: تاکنون حدود ۱۵ هزار مترمربع از کف بستر رودخانه آسفالت شده است.
محیط زیست: آبزیان در معرض خطر
کامران فرمان پور مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان نیز با اعلام مخالفت آسفالت رودخانه گفت: شهرداری الیگودرز با این استدلال که بستر رودخانه به دلیل وجود لجن و ایجاد بوی نامطبوع وضعیت مناسبی نداشته نسبت به آسفالت بستر رودخانه اقدام کرده است در حالیکه باید با نگاه بلندمدت، موضوعاتی مانند مدیریت بحران و پدافند غیرعامل را نیز در نظر بگیریم.
وی با اشاره به پیامدهای زیستمحیطی آسفالت بستر رودخانه اظهار کرد: یکی از آسیبها و تخریبهایی که میتواند برای محیط زیست ایجاد شود، تخریب اکوسیستمهای طبیعی رودخانه است چراکه با آسفالت کردن بستر، رودخانه زنده به یک سطح مصنوعی و غیرطبیعی تبدیل میشود و بخشی از بستر طبیعی آن از بین میرود.
به گفته مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان ممکن است در همین بستر رودخانه، زیستگاههایی برای آبزیان، جانوران و پرندگان وجود داشته باشد بنابراین گونههایی مانند بیمهرگان، حشرات، دوزیستان و گونههای گیاهی حاشیه رودخانه، به این زیستبوم وابستگی دارند و با تغییر بستر طبیعی، زیستگاه آنها نیز تحت تاثیر قرار میگیرد.
تضعیف سفرههای آب زیرزمینی
فرمان پور یکی دیگر از پیامدهای این اقدام را کاهش نفوذ آب به خاک و تغذیه سفرههای زیرزمینی دانست و گفت: زمانی که بستر طبیعی رودخانه تغییر میکند، آب نمیتواند مانند گذشته در لایههای زیرین خاک نفوذ کند.
وی با اشاره به نقش رودخانهها در حفظ تعادل اکولوژیک افزود: رودخانهها دارای ظرفیت خودپالایی هستند و تغییر وضعیت بستر میتواند این روند طبیعی را نیز تحت تاثیر قرار دهد؛ بنابراین نباید تنها بر اساس شرایط امروز و وضعیت فعلی رودخانه درباره تغییر کارکرد آن تصمیمگیری کرد.
کاهش تابآوری رودخانه
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان یکی از مهمترین نگرانیها را کاهش تابآوری اکولوژیک رودخانه در برابر خشکسالی و سیلاب دانست و گفت: چنانچه در آینده با یک دوره بارندگی شدید و وقوع سیلاب مواجه شویم، تغییر بستر طبیعی رودخانه میتواند خسارتهایی ایجاد کند.
فرمان پور ادامه داد:بستر طبیعی رودخانه میتواند تا حدودی سرعت و شدت جریان سیلاب را کنترل کند و در کاهش خسارتهای آن موثر باشد
تذکر کتبی و شکایت آب منطقهای
مدیرعامل شرکت آب منطقهای لرستان نیز در این خصوص به ایرنا گفت: عملیات آسفالت بخشی از بستر رودخانه در محدوده شهری بدون اخذ مجوز از وزارت نیرو انجام شده بود که پس از تذکر مکتوب، متوقف شد و موضوع برای بررسیهای کارشناسی در دستور کار قرار گرفت.
علیرضا کاکاوند اظهار کرد: شهرداری در اجرای این عملیات مرتکب اشتباه شده و شرکت آب منطقهای لرستان در این خصوص تذکر مکتوب داده است، ضمن اینکه کارشناسان در حال بررسی ابعاد موضوع هستند.
وی با اشاره به سابقه اجرای عملیات مشابه در این محدوده افزود: مطابق تبصرههای قانون توزیع عادلانه آب، هرگونه دخل و تصرف، ساختوساز، اجرای عملیات عمرانی یا تغییر وضعیت در بستر و حریم رودخانهها باید با اخذ مجوزهای قانونی از وزارت نیرو انجام شود که در این مورد چنین مجوزی دریافت نشده است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای لرستان تاکید کرد: حتی در مواردی که بستر رودخانه در محدوده شهری قرار داشته باشد، تصمیمگیری و اجرای عملیات در این محدوده باید با رعایت ضوابط وزارت نیرو و هماهنگی و نظارت شرکت آب منطقهای انجام شود.
امکان بازگشت رودخانه به قبل وجود دارد؟
کاکاوند درباره وضعیت فعلی عملیات آسفالت گفت: پس از تذکر شرکت آب منطقهای، عملیات متوقف شده است و کارشناسان موضوع را از نظر فنی و حقوقی بررسی میکنند تا درباره نحوه اقدام بعدی تصمیمگیری شود.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا آسفالت اجراشده جمعآوری و بستر رودخانه به وضعیت اولیه بازگردانده خواهد شد، توضیح داد: این موضوع هنوز نیازمند بررسی کارشناسی است و ابتدا باید مشخص شود عملیات آسفالت با چه میزان زیرسازی انجام شده و چه اقداماتی در بستر رودخانه صورت گرفته است.
کاکاوند ادامه داد: پس از تکمیل بررسیها و مشخص شدن شرایط موجود، درباره نحوه اصلاح وضعیت و اقدامات لازم تصمیمگیری و نتیجه به اطلاع افکار عمومی خواهد رسید.
وی خاطرنشان کرد: رعایت ضوابط مربوط به بستر و حریم رودخانهها از اهمیت ویژهای برخوردار است و اجرای هرگونه طرح عمرانی در این محدودهها باید پیش از آغاز عملیات، هماهنگی و مجوزهای لازم را داشته باشد.
حال که ادامه عملیات آسفالت رودخانه متوقف شده است باید منتظر ماند تا کارشناسیهای تخصصی صورت گیرد و مشخص شود نظر کدام یک در این طرح کم سابقه صحیح بوده است؟