در تحلیل آیات قرآن کریم، یک نکته بنیادین در مورد شیوه دعوت پیامبران الهی وجود دارد؛ تمامی انبیا در برابر رسالت خود هیچگونه مزد یا اجری از مردم مطالبه نمیکردند. این موضوع در سوره شعراء و از زبان پیامبران مکرر بیان شده است: «إِنْ أَجْرِی إِلَّا عَلَى الله»؛ یعنی اجر من جز بر عهده خدا نیست.
تفاوتهای بنیادین رسالت پیامبر اکرم (ص) با سایر انبیا
طبق آنچه ابنشهرآشوب در کتاب «مناقب» ذکر کرده است، پیامبر اکرم (ص) ویژگیهای اختصاصی و متفاوتی با سایر پیامبران دارند. از جمله این ویژگیها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- خاتمیت: ایشان آخرین پیامبر الهی هستند و پس از ایشان پیامبری نخواهد آمد.
- جهانی بودن: دین ایشان جهانی و ماندگار است.
- معجزه جاودانه: قرآن کریم به عنوان معجزه همیشگی ایشان باقی است.
- امتداد عترت: سلسله دوازده امام به عنوان ادامه دهنده مسیر هدایت تا قیامت معرفی شدهاند.
پیشدستی در عطای الهی
ابنشهرآشوب به مواردی اشاره میکند که خداوند پیش از درخواست پیامبر اکرم (ص)، برخی ویژگیها را به ایشان عطا کرده است. برای مثال، در حالی که حضرت موسی (ع) از خداوند درخواست گشایش سینهاش را داشت («رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی»)، خداوند درباره پیامبر اسلام (ص) میفرماید: «أَلَمْ نَشْرَحْ لَکَ صَدْرَکَ»؛ یعنی آیا سینهات را گشایش ندادیم؟
مطالبه پیامبر (ص) از امت: موده در قرابت
یکی از برجستهترین تفاوتها در این است که پیامبر اکرم (ص) پس از ۲۳ سال مجاهدت، رنج و سختی، تنها یک مطالبه از مردم دارند که آن مطالبه مال و ثروت نیست. ایشان در قرآن کریم میفرمایند:
«قُل لَا أَسْأَلُکُمْ عَلَیهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّه فِی الْقُرْبَى»
این آیه بیانگر آن است که تنها پاداش رسالت ایشان، محبت و مودت نسبت به نزدیکان (عترت) ایشان است. این درخواست پس از سالها تحمل سختی، از جمله از دست دادن عمو، حضور در جنگها و آسیبهای جسمی، به عنوان تنها خواسته پیامبر از مسلمانان مطرح شده است.
