روز دوشنبه، ۱۷ اوت ۲۰۲۶، مهلت زمانی تعیینشده در «یادداشت تفاهم اسلامآباد» (IMOU) میان ایالات متحده و ایران به پایان رسید. این تفاهمنامه که برای مدت ۶۰ روز اعتبار داشت، بدون دستیابی به توافق نهایی یا صدور بیانیه مشترک جهت تمدید، به اتمام رسید.
وضعیت فعلی و واکنشها
در پی متوقف شدن اجرای مفاد این توافق و افزایش تنشها میان واشنگتن و تهران، گزارشهای متناقضی درباره سرنوشت این تفاهمنامه منتشر شده است. در این میان، ایران وجود هرگونه مهلت الزامآور را رد کرده و ایالات متحده را به نقض مفاد تفاهمنامه و افزایش تنشها در منطقه تنگه هرمز متهم کرده است.
سناریوهای احتمالی در پی پایان توافق
با توجه به وضعیت فعلی، چندین سناریو و پیامد احتمالی برای آینده روابط دو کشور پیشبینی میشود:
- جنگ فرسایشی و فشارهای اقتصادی: ادامه فشارهای اقتصادی آمریکا و اعمال محدودیتهای جدید بر فعالیتهای کشتیرانی علیه تهران، بدون لزوم رویارویی نظامی تمامعیار.
- دیپلماسی غیرمستقیم: باز ماندن کانالهای مذاکره از طریق میانجیگرهایی نظیر عمان و قطر، که لزوماً به راهحل هستهای کوتاهمدت منجر نخواهد شد.
- پیامدهای اقتصادی و انرژی: در صورت تداوم بنبست دیپلماتیک، احتمال افزایش هزینههای انرژی و کاهش تردد کشتیها در تنگه هرمز وجود دارد.
نقش چین در معادلات منطقه
موضع پکن در صورت تشدید تنشها علیه ایران میتواند دو مسیر را دنبال کند:
در سناریوی نخست، چین به ارائه حمایتهای اقتصادی مستمر و ادامه واردات نفت از ایران برای کاهش اثرات تحریمهای آمریکا ادامه میدهد. در سناریوی دوم، پکن ممکن است سیاست «بیطرفی در برابر فشار» را اتخاذ کند؛ به گونهای که ضمن حمایت از کاهش تنشها و حفاظت از مسیرهای تأمین انرژی آسیا، تلاش کند از هژمونی آمریکا در منطقه بکاهد.