تحلیلگران اقتصادی بر این باورند که اگرچه پرداخت یارانه از طریق خلق پول ممکن است در کوتاهمدت اثرات رفاهی محدودی برای خانوارها داشته باشد، اما این آثار در نهایت بر اثر افزایش تورم از بین میروند. در واقع، عدم اجرای طرحهای حمایتی از طریق خلق پول، بهتر از اجرای آنها با این روش است.
رابطه یارانهها و تورم ساختاری در ایران
در دهههای اخیر، اصرار بر پرداخت یارانههای گسترده بدون پشتوانه درآمدی پایدار، یکی از کانالهای اصلی خلق پول و تشدید تورم در اقتصاد ایران بوده است. این روند منجر به ایجاد تورم ساختاری شده که سیاستگذار پولی و ارزی را در مسیر مهار تورم با دشواریهای جدی مواجه میکند.
تأمین منابع طرح کالابرگ و گزینههای پیش رو
در خصوص طرح کالابرگ که در ماههای اخیر اجرا شده است، دو سناریوی اصلی برای تأمین منابع وجود دارد:
- استقراض و خلق پول: اگر دولت منابع این طرح را از طریق استقراض از بانک مرکزی یا روشهای مشابه تأمین کند، با افزایش فشار تورمی روبهرو خواهد شد.
- استفاده از درآمدهای دولت: اگر منابع از محل درآمدهای واقعی دولت تأمین شود، ضمن افزایش رفاه خانوار، فشار تورمی ایجاد نخواهد شد.
لازم به ذکر است که طرح کالابرگ در پی حذف ارز ترجیحی اجرا شده است؛ هرچند زیان حذف ارز ترجیحی برای اقتصاد ملی فراتر از طرح کالابرگ ارزیابی میشود، اما این موضوع نمیتواند توجیهگر خلق پول برای پرداخت یارانهها باشد.
زمانبندی تأمین منابع و نقش بانک مرکزی
طبق تصمیم کارگروه ماده ۱۳، بانک مرکزی متعهد شده بود که تا پایان سال ۱۴۰۴ در تأمین منابع لازم برای این طرح همکاری کند. با این حال، با پایان این مهلت و آغاز سال ۱۴۰۵، مسئولیت تأمین منابع بر اساس برنامه بودجه سال ۱۴۰۵ به دولت و سازمان برنامه و بودجه محول شده است.
در حال حاضر، انتظار میرود مسئولان وزارت اقتصاد و سازمان برنامه و بودجه نسبت به نحوه تأمین منابع طرح کالابرگ شفافسازی کنند تا نگرانیهای مربوط به احتمال تأمین آن از طریق خلق پول برطرف شود.