عشق و مغز؛ گفت‌وگویی علمی درباره تصمیم‌گیری قلبی-روانی

صاحب‌خبر -

در ادبیات ما، عشق و عقل اغلب در تقابل با یکدیگر تصور می‌شوند؛ عشق به عنوان کار دل و عقل را کنار می‌زنند. اما علم می‌گوید که رفتار و تصمیمات انسانی به ملاک‌های مغز و سیستم عصبی باز می‌گردد. پژوهش‌ها همچنان به این پرسش می‌رسند که آیا عاشق شدن صرفاً یک احساس است یا مغز پیش از آگاهی ما تصمیم می‌گیرد که عاشق چه کسی شویم؟

نتیجه پژوهش‌ها: عشق نتیجه تعامل پیچیده بیولوژیک است

مطالعات مشخص کرده‌اند که عشق برخلاف تصور رایج، صرفاً یک احساس مرموز نیست بلکه حاصل تعامل میلیاردها سلول عصبی، هورمون‌ها، ژن‌ها و خاطرات زندگی است. با این حال، به معنای کشف فرمول قطعی عشق نیست؛ مغز فقط احتمال عاشق شدن را شکل می‌دهد، نه اینکه از پیش تعیین کند شریک زندگی ما چه کسی خواهد بود.

عوامل اولیه در تشخیص رغبت

وقتی با فردی نخستین بار روبه‌رو می‌شویم، مغز حجم زیادی از اطلاعات را آنی پردازش می‌کند: چهره، لحن صدا، حالت چشم‌ها، زبان بدن، بوی طبیعی بدن، نحوه صحبت و حتی شباهت‌های رفتاری. این ارزیابی اولیه با نقش هورمون‌ها همراه است؛ برای مثال دوپامین موجب احساس سرخوشی و انرژی می‌شود و اکسی‌توسین به ایجاد اعتماد و پیوند عاطفی کمک می‌کند.

آیا می‌توان عشق را پیش‌بینی کرد؟

خلاصه اینکه پاسخ منفی است: علم می‌گوید در هنگام عاشق شدن تغییراتی در مغز رخ می‌دهد، اما هنوز آزمایش یا اسکن مغزی وجود ندارد که بتواند پیش‌بینی کند فردی دقیقاً با چه کسی خواه عشق ورزد. بنابراین شاید عاشق شدن یکی از شاعرانه‌ترین تجربه‌های زندگی باشد که تا حدی به «دل» نسبت داده می‌شود؛ اما واقعاً نتیجه‌ی یک فرآیند بیولوژیک پیچیده است.

• عشق نتیجه تعامل مغز، هورمون‌ها و تجربه‌های زندگی است.
• ارزیابی نخست از فرد مقابل با عوامل متعدد حسی و رفتاری همراه است.
• هیچ ابزار علمی فعلاً نمی‌تواند تعیین کند که چه کسی عاشق ما خواهد شد.