روز بیستم صفر، چهلمین روز پس از واقعه عاشورا و سالروز شهادت امام حسین (ع) و یاران ایشان است. زیارت امام حسین (ع) در تمامی ایام مستحب است، اما زیارت روز اربعین دارای جایگاه و فضیلت ویژهای در روایات اسلامی قرار دارد.
نشانه مؤمن در روایات
در روایات منسوب به امام حسن عسگری (ع)، زیارت اربعین یکی از پنج نشانه اصلی مؤمنان ذکر شده است. طبق این روایت، پنج ویژگی برای مؤمن بر شمرده شده است:
- ادای نمازهای پنجاهگانه (شامل واجب و مستحب)
- زیارت اربعین
- انگشتر در دست راست کردن
- قرار دادن پیشانی بر خاک هنگام سجده
- بلند گفتن «بسم الله الرحمن الرحیم» در نماز
تاریخچه و روایات مربوط به حضور در کربلا
در مورد زمان حضور اهل بیت (ع) در کربلا در روز اربعین، میان مورخان اختلاف نظر وجود دارد:
دیدگاه جابر بن عبدالله انصاری و بنی هاشم
بر اساس نقل جمعی از بزرگان همچون شیخ مفید، شیخ طوسی و کفعمی، جابر بن عبدالله انصاری در روز اربعین برای زیارت به کربلا آمد. مرحوم شیخ عباس قمی در کتاب «منتهی الآمال» به نقل از سید بن طاووس، معتقد است که اهل بیت (ع) در مسیر بازگشت به مدینه، ابتدا به کربلا آمدند و همزمان با حضور جابر بن عبدالله و گروهی از بنی هاشم، وارد این سرزمین شدند.
دیدگاه دیگر مورخان درباره بازگشت اهل بیت
در مقابل، مرحوم شیخ عباس قمی با استناد به قرائن و شواهد دیگر، ورود اهل بیت (ع) به کربلا در بیستم صفر را بعید میداند. وی با نقل از شیخ مفید و شیخ طوسی، بر این باور است که اهل بیت (ع) در روز بیستم صفر از شام به سمت مدینه مراجعت کردند.
انواع زیارت اربعین
در منابع حدیثی، زیارت اربعین به اشکال مختلفی نقل شده است که از جمله آنها میتوان به روایت شیخ طوسی از صفوان جمال از امام صادق (ع) اشاره کرد.