حجتالاسلام والمسلمین ترکاشوند، معاون پژوهش حوزه علمیه قم، در گفتگو با خبرگزاری حوزه، به بررسی پرسشهای مطرح شده پیرامون اختصاص مراسم اربعین به حضرت اباعبدالله الحسین (علیهالسلام) پرداخت. وی اعلام کرد که در این زمینه میان اندیشمندان دو دیدگاه اصلی وجود دارد.
دیدگاههای موجود درباره ماهیت اربعین
وی دو رویکرد متفاوت را در این حوزه شناسایی کرد:
- دیدگاه نخست: این گروه معتقدند اربعین از ویژگیها و اختصاصات امام حسین (ع) است؛ زیرا در منابع روایی، گزارش معتبر و مستندی مبنی بر برگزاری اربعین برای دیگر ائمه معصومین (ع) وجود ندارد و این امر نشاندهنده امتیاز قیام عاشورا است.
- دیدگاه دوم: این گروه بر این باورند که اصل برگزاری مراسم چهلم اختصاص به امام حسین (ع) ندارد و میتوان برای دیگران نیز برگزار کرد. طبق این نظر، اگرچه زیارت اربعین امام حسین (ع) استمرار یافته، اما در مورد سایر ائمه، مراسم چهلم تنها در همان سال نخست شهادت برگزار میشده است.
جمعبندی میان دو دیدگاه
معاون پژوهش حوزه علمیه قم با ارائه راهکاری برای جمع میان این دو دیدگاه تصریح کرد که برگزاری زیارت اربعین برای حضرت سیدالشهدا (ع) یک عمل شرعی با استحباب مؤکد است. وی افزود که اگرچه برگزاری مراسم چهلم برای دیگر ائمه یا سایر افراد از نظر شرعی جایز و مباح است، اما نمیتوان آن را با همان جایگاه ویژه و استحباب شرعیِ زیارت اربعین امام حسین (ع) دانست.
حکمتهای اختصاص زیارت اربعین به سیدالشهدا (ع)
ترکاشوند در ادامه به بررسی حکمتهای این موضوع پرداخت و نخستین دلیل را «پشتوانه محکم روایی» دانست. وی تاکید کرد که هم قول، هم فعل و هم تقریر معصومان (ع) بر مشروعیت و استحباب این سنت دلالت دارد. وی همچنین به روایت معتبر امام صادق (ع) در سفارش به صفوان اشاره کرد که نشاندهنده جنبههای روایی این موضوع است.