محمدرضا کاویانپور، رئیس مؤسسه تحقیقات آب، در تحلیل وضعیت منابع آبی کشور، روند گرم شدن کره زمین را عامل اصلی تغییرات اقلیمی در منطقه غرب آسیا و ایران دانست. وی تأکید کرد که افزایش دما تنها به معنای گرمای بیشتر نیست، بلکه باعث تغییر در شدت، زمان، مکان و مدت بارشها شده است.
تغییر الگوی بارشها و چالش ذخیرهسازی
طبق اظهارات این پژوهشگر، اگرچه ممکن است میزان کل بارشهای سالانه تغییر محسوسی نداشته باشد، اما توزیع زمانی و مکانی آنها دچار تغییرات بنیادین شده است. ویژگیهای جدید بارشها در ایران به شرح زیر است:
- بارشهای کوتاهمدت و شدید: تمرکز بارندگی در بازههای زمانی بسیار کوتاه (مانند یکی دو روز) به جای بارشهای پیوسته.
- تغییر در زمانبندی: وقوع بارشها در زمانهایی که نیاز کمتری به آنها وجود دارد.
- عدم تناسب مکانی: بارش در مناطقی که امکان ذخیرهسازی آب وجود ندارد.
کاهش نفوذ آب به سفرههای زیرزمینی
کاویانپور با اشاره به وضعیت آبهای زیرزمینی، خاطرنشان کرد که افت سطح این منابع تنها ناشی از برداشت بیش از حد از چاهها نیست. یکی از عوامل اصلی، تغییر رژیم بارشهاست که فرصت نفوذ آب به لایههای زیرین را کاهش میدهد.
در گذشته، بارشهای پاییزی بهصورت پیوسته و در طول فصل ادامه داشت که امکان نفوذ آب به سفرههای زیرزمینی را فراهم میکرد؛ اما امروزه روانابهای سریع و شدید ناشی از بارشهای متمرکز، مانع از تغذیه مناسب آبخوانها میشوند.