تحلیل مینا زارع بر خبر اظهارات افسر اطلاعاتی سابق آمریکا درباره استراتژی ترامپ در قبال ایران

تحلیل استراتژیک اظهارات جاناتان هکت: شکاف میان محاسبات سیاسی و واقعیت‌های ژئوپلیتیک در مواجهه با ایران

اظهارات اخیر جاناتان هکت، افسر سابق اطلاعاتی تفنگداران دریایی ایالات متحده، ابعاد جدیدی از چالش‌های استراتژیک پیش روی سیاست خارجی آمریکا، به‌ویژه در دوران دولت ترامپ، را آشکار می‌سازد. این تحلیل با هدف کالبدشکافی خطای محاسباتی در رویکرد «سرعت بالا» و بررسی پیچیدگی‌های ناشی از شبکه نفوذ منطقه‌ای ایران، به بررسی این موضوع می‌پردازد که چرا استراتژی‌های کلاسیک نظامی در مواجهه با بازیگران غیرمتعارف با شکست مواجه می‌شوند.

نخستین نکته کلیدی که از سخنان هکت استخراج می‌شود، «خطای همسان‌سازی» (False Equivalence) است. ترامپ با الگوبرداری از عملیات‌های محدود و سریع در ونزوئلا، سعی داشت یک مدل نظامی «یک‌شبه» را بر ایران پیاده‌سازی کند. از منظر تحلیل نظامی، این یک اشتباه استراتژیک بنیادین است. ونزوئلا، علی‌رغم چالش‌های داخلی، از نظر ساختار قدرت منطقه‌ای و توانایی‌های بازدارندگی غیرمتعارف، با ایران قابل مقایسه نیست. ایران برخلاف مدل‌های سنتی که با تمرکز بر تغییر رژیم از طریق فشار نظامی مستقیم عمل می‌کنند، از یک استراتژی «بازدارندگی نامتقارن» بهره می‌برد که فراتر از مرزهای جغرافیایی خود گسترده شده است.

هکت به درستی اشاره می‌کند که ناامیدی و درماندگی فعلی در لایه‌های تصمیم‌گیری آمریکا، ناشی از برخورد با واقعیت‌های میدانی است که با مدل‌های تئوریک واشینگتن همخوانی ندارد. وقتی یک قدرت بزرگ انتظار یک پیروزی سریع و هزینه‌بردار را دارد، اما با یک فرآیند طولانی، فرسایشی و پیچیده روبرو می‌شود، دچار بحران تصمیم‌گیری می‌گردد. این «کند پیشرفت کردن» درگیری‌ها، نه یک اتفاق تصادفی، بلکه نتیجه مستقیم استراتژی دفاعی و تهاجمی ایران است که از زمان‌های طولانی برای مقابله با چنین فشارهایی طراحی شده است.

بخش دوم و حیاتی تحلیل، تمرکز بر «جبهه‌های تهاجمی» و شبکه هم‌پیمانان ایران است. هکت با اشاره به نقش یمن (حوثی‌ها) و حشدالشعبی، به یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های امنیت ملی ایالات متحده اشاره دارد: «جنگ در چندین جبهه با بازیگران غیردولتی». این گروه‌ها صرفاً بازوهای منطقه‌ای نیستند، بلکه ابزارهای فشار استراتژیک هستند که می‌توانند هزینه‌های عملیاتی و سیاسی آمریکا را در مناطق حساس به شدت افزایش دهند.

نکته بسیار مهمی که در اظهارات وی برجسته است، کنترل بر مسیرهای کشتیرانی در دریای سرخ توسط نیروهای هم‌پیمان ایران است. این موضوع نشان می‌دهد که ایران توانسته است از قدرت نظامی سنتی خود به سمت «قدرت کنترل مسیرهای حیاتی» حرکت کند. وقتی گروه‌هایی مانند یمن‌ها می‌توانند امنیت تجارت جهانی را تحت تأثیر قرار دهند، استراتژی‌های نظامی کلاسیک آمریکا که بر قدرت برتری دریایی متکی هستند، با چالشی وجودی روبرو می‌شوند. در واقع، ایران با استفاده از این گروه‌ها، توانسته است «عمق استراتژیک» خود را به نقاط حساس جغرافیایی جهان گسترش دهد و ایالات متحده را در موقعیتی قرار دهد که هرگونه اقدام نظامی مستقیم، با ریسک گسترش جنگ در کل منطقه و فلج شدن مسیرهای تجاری مواجه باشد.

در نهایت، تحلیل اظهارات هکت به ما می‌آموزد که در دنیای چندقطبی و نوین، پیروزی‌های سریع و نظامی، تضمینی برای دستیابی به اهداف سیاسی نیستند. شکست استراتژی ترامپ در مواجهه با ایران، نشان‌دهنده شکاف عمیق میان «قدرت سخت» (Hard Power) آمریکا و «قدرت شبکه‌ای و نامتقارن» ایران است. تا زمانی که تحلیلگران و سیاست‌گذاران غربی نتوانند ماهیت متفاوت بازیگران منطقه‌ای و توانایی آن‌ها در مدیریت بحران‌های فرامرزی را درک کنند، رویکردهای مبتنی بر سرعت و فشار مستقیم، تنها منجر به ناامیدی و درماندگی بیشتر در لایه‌های تصمیم‌گیری سیاسی خواهد شد.