تحلیل هستی حسینی بر خبر نیروی دریایی سپاه: تنگه هرمز بسته است؛ سنتکام ادعای دروغین دارد

گزارش اخیر مبنی بر اعلام بسته شدن تنگه هرمز توسط نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و تقابل آن با روایت فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، نشان‌دهنده تشدید بی‌سابقه تنش‌های ژئوپلیتیک در یکی از حیاتی‌ترین شریان‌های انرژی جهان است. این وضعیت، فراتر از یک مناقشه نظامی ساده، دربرگیرنده ابعاد پیچیده حقوقی، اقتصادی و استراتژیک است که ثبات بازارهای جهانی انرژی را مستقیماً هدف قرار داده است.

از منظر تحلیل استراتژیک، ادعای نیروی دریایی سپاه مبنی بر کنترل کامل بر عبور و مرور در تنگه هرمز و الزام هماهنگی برای تردد، تلاشی برای تثبیت «حاکمیت عملیاتی» در این منطقه است. در مقابل، سنتکام با تأکید بر تداوم جریان کشتیرانی و ارائه طرح‌های اسکورت، در پی حفظ «نظم مبتنی بر قواعد» مورد نظر غرب و جلوگیری از ایجاد هراس در بازارهای جهانی نفت است. این تضاد روایت‌ها، عملاً به معنای ایجاد یک «منطقه خاکستری» در حقوق بین‌الملل دریاهاست؛ جایی که قدرت‌های رقیب هر کدام تعبیر متفاوتی از آزادی کشتیرانی و حق حاکمیت بر آب‌های سرزمینی و مناطق انحصاری اقتصادی ارائه می‌دهند.

نکته کلیدی در این گزارش، اشاره به توقیف نفتکش‌های متخلف است. این اقدام نشان می‌دهد که استراتژی ایران از تهدیدات کلامی به سمت «اقدام مستقیم» تغییر جهت داده است. از دیدگاه تحلیل اقتصادی، هرگونه اختلال در تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز، بلافاصله منجر به افزایش حق بیمه دریایی و نوسانات شدید در قیمت جهانی نفت خام (Brent) می‌شود. اگر این وضعیت به یک بن‌بست طولانی‌مدت تبدیل شود، شرکت‌های کشتیرانی بین‌المللی با دوراهی دشواری مواجه خواهند شد: یا پذیرش ریسک بالای عبور از تنگه تحت نظارت ایران، و یا تن دادن به هزینه‌های گزاف اسکورت نظامی آمریکا که خود می‌تواند به نظامی‌سازی بیشتر منطقه و افزایش احتمال درگیری‌های ناخواسته منجر شود.

از سوی دیگر، ادعای سنتکام مبنی بر «نظامی‌سازی تنگه» توسط ایران و پاسخ متقابل ایران مبنی بر «نقض اصل بی‌طرفی» توسط آمریکا، نشان‌دهنده یک جنگ روانی تمام‌عیار است. آمریکا با طرح موضوع انتقال میلیون‌ها بشکه نفت، سعی دارد مشروعیت حضور نظامی خود را به عنوان ضامن امنیت انرژی جهانی بازسازی کند، در حالی که ایران با اعلام بسته بودن تنگه، در پی اعمال فشار حداکثری بر زنجیره تأمین انرژی غرب در واکنش به فشارهای تحریمی است.

در تحلیل نهایی، این وضعیت یک «بازی حاصل‌جمع صفر» است که در آن هیچ‌یک از طرفین تمایلی به عقب‌نشینی ندارند. پیامد این تنش، ایجاد یک فضای عدم قطعیت است که سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های انرژی منطقه را به شدت پرریسک می‌کند. برای جامعه بین‌المللی، این تحولات زنگ خطری است که نشان می‌دهد دیپلماسی در منطقه خلیج فارس به شدت تضعیف شده و جای خود را به تقابل‌های سخت‌افزاری داده است. در صورتی که کانال‌های ارتباطی برای مدیریت این تنش‌ها ایجاد نشود، کوچک‌ترین خطای محاسباتی از سوی هر یک از طرفین می‌تواند به یک بحران منطقه‌ای با ابعاد غیرقابل پیش‌بینی تبدیل شود.

به عنوان نتیجه‌گیری، باید گفت که تنگه هرمز اکنون بیش از هر زمان دیگری به یک «نقطه جوش» تبدیل شده است. تداوم این وضعیت نه تنها امنیت انرژی را به مخاطره می‌اندازد، بلکه ساختار امنیت دریایی در خاورمیانه را نیز دستخوش تغییرات بنیادین خواهد کرد. تحلیل‌گران باید با دقت تحرکات آتی در این منطقه را رصد کنند، چرا که هرگونه تغییر در وضعیت عملیاتی این تنگه، بلافاصله در شاخص‌های کلان اقتصادی جهان بازتاب خواهد یافت.